აპოლოგეტიკა - აპოლოგეტური წერილები 1, 2 - აპოკალიფსისი

"ქალწული დღეს არსებათ-უზეშთაესსა შობს ჩვენთვის და ქვეყანა ქვაბსა შეუხებელისა შესწირავს, ანგელოსნი მწყემსთა თანა დიდებისმეტყველებენ, ხოლო მოგვნი ვარსკვლავისა თანა მოგზაურობენ, რამეთუ ჩვენთვის იშვა ყრმა ახალი, პირველსაუკუნეთა ღმერთი" (ქრისტეს შობის კონდაკი).

ამ ღამეს ჩვენ ვზეიმობთ ჩვენი მეფის შობის დღეს. საერთოდ მონარქების დაბადების (ზოგჯერ ნამდვილი, ხშირად - პირობითი) დღეები - მონარქიულ სახელმწიფოებში ჩვეულებრივი დღესასწაულებია. მე არ ვფიქრობ, თითქოსდა შესაძლებელია რუსეთში (ან სადმე სხვაგან - "აპოკ." რედ.) რამენაირი სახით აღორძინდეს; მაგრამ იმ ხალხებში, რომლებიც დღემდე ზეიმობენ მონარქთა დაბადების დღეებს, რჩებათ ძალიან მნიშვნელოვანი სიმბოლო - ადამიანები იხსენებენ, რომ ისინი ეკუთვნიან სამეფოს. ის, რა თქმა უნდა, წმიდად სიმბოლური ზეიმია, მაგრამ თუნდაც ასე იყოს...

როგორც კ. ს. ლუისი, მეც დემოკრატი ვარ, რადგან მწამს პირველდაწყებითი ცოდვისა; დღევანდელ პირობებში არსებული საზოგადოებრივი მოწყობა ხელს უ წყობს ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება თუნდაც მინიმუმამდე დაიყვანოს. გადაგიმტვრიეს ფეხები ცოდვით დაცემაში - ჰოდა, იარეთ ყავარჯნებით. მაგრამ ემოციურად მე მონარქისტი ვარ; შეუძლებელია იყო "დემოკრატიის", "კონსტიტუციის" ან "კანონიერად არჩეული პრეზიდენტის" ერთგული, როგორც მეფის ქვეშევრდომია მეფის ერთგული.

შობა - ჭეშმარიტი მეფის დაბადების დღეა, რომელიც შემახსენებს, რომ მე ვარ - მეფის ერთგული, რომ მე, როგორც ყოველ მორწმუნეს, მომენიჭა ზეციური სასუფევლის, ზეციური იერუსალიმის ქვეშევრდომობა. "ჩვენი მოქალაქეობა ცაშია" (ფლპ. 3:20), ამბობს მოციქული, და როგორც მონარქიის მოქალაქეები, იმყოფებიან რა უცხო მხარეში, თავიანთი მეფის შობის დღეს ზეიმობენ და ამით იხსენებენ თავიანთ სამშობლოს, სადაც უეჭველად დაბრუნდებიან, ასევე ვართ ჩვენც, სამოთხიდან გასახლებულნი და მოვიგონებთ, რომ ვართ ზეციური იერუსალიმის ქვეშევრდომნი. მაშინაც კი, როდესაც თითქმის ასიმილირებულნი ვართ ამ წუთისოფელში, ვცხოვრობთ მისი ვნებებითა და ინტერესებით, შობა შეგვახსენებს - ჩვენ სხვა ქვეყნის ქვეშევრდომობა გაგვაჩნია. ჩვენ "ქრისტეს გულისთვის ვართ მოვლინებულნი" (2 კორ. 5:20), ჩვენი მშობლიური სახლი - ზეცაშია (2 კორ. 5:1).

კიდევ ერთი აზრი, რომელიც მინდა გამოვთქვა, - ღმერთი საკმაოდ მოულოდნელია. ღმრთის განკაცება - ეს არის ის, რაც ანგრევს წარმოდგენებს ღმერთზე, თანაც არა მარტო პირველი საუკუნის ღვთისმოსავი იუდეველებისას, არამედ XXI ს-ის ღვთისმოსავ ქრისტიანთა წარმოდგენებსაც. ზოგიერთი ადამიანისთვის არ არის რთული იმისი მიღება, რომ "ქრისტე იშვა, ღმერთი განკაცდა", მაგრამ ეს სწორედ იმიტომ, რომ მათ წარმოდგენას ღმერთზე არაფერი აქვს საერთო ბიბლიურთან. მაგალითად, კრიშნაიტისთვის, ღმერთი შეიძლება განხორციელდეს მრავალი ფორმით; მაშ, რატომ არის შეუძლებელი ის კიდევ ვინმე იესუ ქრისტეში განხორციელდეს? მაგრამ მოციქულები არ იყვნენ კრიშნაიტები და არც ინდუისტები. ისინი იუდეველები იყვნენ, და ის ღმერთი, რომელიც მათ წერილიდან იცოდნენ - არადა თვით იესუმ უწოდა სწორედ ამ ღმერთს თავისი მამა და სწორედ ამ წერილს იმოწმებდა თავის ქადაგებებში - ეს ღმერთი აბსოლუტურად გამოყოფილია ქმნილებისგან, აბსოლუტურად სხვანაირია, აბსოლუტურად წმიდაა სიტყვა "კადოშის" პირველდაწყებითი მნიშვნელობით.

ეს განცალკევებულობა - ღმრთის ზნეობრივი სიკეთის გარდაუვალი გამოვლინებაა; დაცემული, ცოდვილი არსებები ვერანაირად შეიძლება იყონ მისი "ნაწილი" - სხვაგვარად ჩვენ უნდა ვივარაუდოთ, რომ ცოდვა ღმერთშიცაა. იესუში განკაცდება არა "ღვთაებრიობა", რომელიც ბუნებაში აქაიქ არის გადმოღვრილი (ასეთი წარმოდგენა უცხოა წერილისთვის), არამედ ბიბლიის პიროვნული ღმერთი, ის, რომელიც ელაპარაკებოდა ძველაღთქმისეულ წინასწარმეტყველთ და ეუბნებოდა: "მე ვარ უფალი" (ეს. 42:8; შეად. 1 პეტ. 1:11).  იუდეველებისთვის და მუსლიმებისთვის, რომელთაც სრულიად ბიბლიური წარმოდგენა აქვთ მიღმიერზე (საიქიოზე) და ღმერთის უპირობო განსაკუთრებულობაზე (განსხვავებულობაზე ქმნილებისგან), მტკიცებულება, რომ ღმერთი კაცი გახდა, - მიუღებელია.

ახალი აღთქმის ერთ-ერთი გასაოცარი მტკიცებულება სწორედ იმაშია, რომ "უფალს" და "მაცხოვარს" იესუ ქრისტეს უწოდებენ სწორედ იუდეველი მოციქულები, ანუ ადამიანები, რომლებიც კულტურითა და აღზრდით ყველაზე ნაკლებად იყვნენ მიდრეკილნი ნებისმიერი ვინმეს განღმრთობისკენ. უბრალოდ ასეთია ფაქტები: მიღმიერი, აბსოლუტურად სხვანაირი ბიბლიური ღმერთი გახდა პატარა ბავშვი დედის ხელში. თანაც აღვნიშნავთ, რომ არა ვინმე ეთერული, "კოსმიური" დედის, არამედ სრულიად კონკრეტული ებრაელი ქალწულის ხელში.

ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ უფალს "არ შეეძლო" ეს ექნა. არა მარტო იუდეველები და მუსლიმები (ლიბერალური ღვთისმეტყველები), არამედ ხშირად უფრო უბრალო "რიგითი ტელემაყურებლები". დიახ, ღმერთს, რომელიც ამ ადამიანთა წარმოდგენაში არსებობს (მათ შორის გულწრფელ მორწმუნეებშიც), არ შეეძლო ეს ექნა. ღმერთი - რომელიც სხვანაირია ჩვენს წარმოდგენებთან მიმართებაში მისდამი, არ შეესაბამება იმ ხატებას, რომელსაც საკუთარ წარმოდგენებში ვქმნით. ეს სწორია ქრისტიანებთან მიმართებაშიც. სულიერი ზრდა - ეს სხვა ყველაფერთან ერთად არის ზრდა გარკვეული წარმოდგენებიდან ღმერთზე და მათი შეცვლა სხვა, უფრო მწიფე და ამაღლებული წარმოდგენებით.

ვისურვებდი დამეწყო ერთი მითის მხილებიდან. ეს არის მითი იმის შესახებ, რომ ერთგული ქრისტიანი არ შეიძლება განიცდიდეს ეჭვებს. თითქოსდა ეჭვები შეუთავსებელია რწმენასთან. ამ მითის გავლენით ქრისტიანები ხშირად ცდილობენ დათრგუნონ ან დამალონ თავიანთი ეჭვები, თითქოსდა ლაპარაკი იყოს იმდენად სამარცხვინო რამეზე, რომ ამისი დამალვა საკუთარი თავისთვისაც კი საჭიროა. სინამდვილეში ეჭვების არსებობა არც უნდა უარვყოთ და, მით უფრო, არც უნდა დავმალოთ. უნდა მოვიქცეთ პირიქით - ისინი ზედაპირზე უნდა ამოვიტანოთ, მკაფიოდ წარმოვთქვათ და ნათლად შევიგნოთ. ის, რომ თქვენ შეეყარეთ ეჭვს - თქვენზე მოქმედი ღმრთის განგებულების ნაწილია, და მას სურს ეს აქციოს თქვენი სულიერი ზრდის ნაწილად. ჩვენ რწმენაში, სხვათა შორის, ეჭვების მეშვეობითაც წარვემატებით.

რა მაეჭვებს? რატომ? კ. ს. ლუისს თავის "შფოთისთავის წერილები" არის ერთი ძალიან სწორი დაკვირვება, რომ მტერი ელტვის არა გარკვეული აზრების ჩანერგვას ჩვენში, არამედ პირიქით, აზროვნებისგან ჩვენს განყენებას. ეჭვი ხშირად მოდის არა გასაგებად ფორმულირებული შეპასუხების სახით, არამედ გაურკვეველი გრძნობის მეშვეობით - "ასე არ ხდება", ან კიდევ "მაგრამ ყველამ ხომ იცის, რომ ასე არ ხდება". კარგი მაგალითია - ათეისტი მოაზროვნის ჯულიან ჰაკსლის გამონათქვამი: "ინტელიგენტური, განათლებული ადამიანისთვის ძალიან მალე ისევე შეუძლებელი იქნება რომელიღაც ღმრთისადმი რწმენა, როგორც ახლა არის შეუძლებელი რწმენა იმისა, რომ დედამიწა ბრტყელია, რომ ბუზები თვითჩასახვით იბადებიან, რომ სნეულება - ეს ღვთიური სასჯელია, ხოლო სიკვდილი - ჯადოქართა ხრიკების შედეგად მოწევნული მდგომარეობაა. ღმერთები, რა თქმა უნდა, კიდევ დიდხანს იქნებიან - ისინი კვლავაც გამოდგებიან ვიღაცის ფინანსური ინტერესების უზრუნველსაყოფად, და ჭკუანაკლულთა დასამშვიდებლად, პოლიტიკოსთა მარიონეტებად, და უბედურთა და უგუნურ სულთა დასამშვიდებლად".

ამ ციტატაში არ არის რაიმე არგუმენტი, არამედ მხოლოდ გადაჭრითი განცხადება, რომ ინტელიგენტური, განათლებული ადამიანისთვის მალე შეუძლებელი იქნება ღმრთისადმი რწმენა იმ შიშით, რომ მას შერაცხავენ "სულელად, უბედურად და უგუნურ სულად". ის აპოლირებს იმავე გრძნობისადმი, რაც გამოიხატება ფრაზით - "ეს ყველამ იცის", "ეს ხომ ასე არ ხდება".

ამ შემთხვევაში ჩვენ უნდა დავსვათ კითხვა "საიდან იციან"? რაზეა აქ ლაპარაკი - უბრალოდ ეპოქის ცრურწმენაზე თუ რაღაც ისეთზე, რაც მართლაც საფუძვლიანია? რატომ, საკუთრივ?

მაგალითად, რუდოლფ ბულტმანი, წერს: "შეუძლებელია სარგებლობდე ელექტრობით და რადიოთი, სნეულების დროს მიმართავდე თანამედროვე სამედიცინო და კლინიკურ აღმოჩნებს, და ამავდროულად გწამდეს სულთა სამყაროზე არსებული ახალაღთქმისეული სწავლებისა და სასწაულებისა".

ეს არ არის არგუმენტაცია - სინამდვილეში, როგორ უარყოფს მთელი ქვეყნის ელექტროფიკაცია ახალაღთქმისეულ მონათხრობს დემონთა განდევნის შესახებ? ეს არის აპელაცია იმისადმი, თუ რისადმი რწმენა არის მიღებული ან მიუღებელი ჩვენს კულტურაში, ან, უფრო ზუსტად, იმ კულტურულ ფენაში, რომელსაც ბულტმანი ეკუთვნის. ამ ფენის მიღმა მილიონობით "თანამედროვე ადამიანს" სწამდა არიანული რასის უპირატესობის, სხვა მილიონობით ადამიანს - კომუნიზმის გამარჯვებისა მსოფლიო მასშტაბით. XX ს-ის მითები უფრო საშინელი აღმოჩნდა, ვიდრე პირველი საუკუნის, ხოლო სხვადასხვა სახის ეშმაკეულები უფრო მეტნი არიან, ვიდრე ეს იყო ახალაღთქმისეული განთიადის პერიოდში.

არცთუ იშვიათად ეჭვები აპელირებენ არა არგუმენტებთან, არამედ სწორედ მსოფლიოზე შეხედულებებთან, რაც ჩვენი კულტურისთვის არის დამახასიათებელი. შეხედულებებთან, რომლებში ჩაიწერება კარმის დიაგნოსტიკა, მაგრამ არანაირად არ იწერება მასში უბიწო ჩასახვა.

ძალიან ხშირად ეჭვები ქრებიან უბრალოდ მათი ბუნდოვანი შეგრძნებების სფეროდან მკაფიოდ ფორმულირებული არქუმენტების შუზე გამოტანის დროს. ამიტომაც პირველი, რაც უნდა გააკეთოთ - ეს არის მკაფიოდ ფორმულირება იმისა, თუ რა გაეჭვებთ.

მაგრამ ზოგჯერ ქრისტიანს უწევს საქმე ჰქონდეს სრულიად გააზრებულ არგუმენტებთან იმის წინააღმდეგ, რისიც მას სწამს. ზოგჯერ ასეთ ვითარებაში ჩნდება წყენა ღმრთის მიმართ - რატომ მაშინათვე არ გააუქმებს იგი ყოველგვარ ეჭვს რომელიმე ზებუნებრივი სახით? მე დარწმუნებული ვარ, რომ ღმერთი ამას განსაზღვრული მიზნით აკეთებს. მე ამას შევადარებდი ჭედვის პროცესს: საჭიროა ძალიან ბევრი უკაკუნო რკინას, მისგან რომ ყველა შენაერთი გამოყარო.

ეჭვები მჭედლის დარტყმების როლს თამაშობენ, ისინი ამტვრევენ ხენჯს, რათა გამოათავისუფლოს რკინა. ისინი ეხმარებიან მორწმუნეს იმის განსაზღვრაში, თუ რისი სწამს და რატომ სწამს.

იმ დროს, როდესაც სახარება - არის ჭეშმარიტება, ქრისტიანის ზოგიერთი წარმოდგენა შეიძლება სრულიად მცდარი იყოს; სულიერი ზრდის პროცესი ასევე მოიცავს გარკვეული მცდარი წარმოდგენებისგან გათავისუფლებასაც. ეს წარმოდგენები შეიძლება ჩვენთვის ძვირფასი იყოს, გვაკავშირებდეს ჩვენს თემთან, მათი გადასინჯვა შეიძლება მტკივნეული იყოს, მაგრამ პასუხისმგებლობა გვმართებს და შეგნება იმისა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ლაპარაკია არა ეჭვებზე რწმენაში, როგორც ასეთში.

ქრისტიანული რწმენა - ეს არის განსაზღვრული დამოკიდებულება იესუ ქრისტეს პიროვნებასთან და საქმეებთან, რის შესახებაც ნათქვამი იყო ოდნავ ადრე. თუმცა, მრავალი ადამიანისთვის ამ დამოკიდებულებას კიდევ რაღაც ემატება - განსაზღვრული წარმოდგენები, რომლებიც არ არის მოცემული თვით სახარებაში, არამედ ადამიანის ცნობიერებას "შეეზარდა". მაგალითად, რევოლუციის დროს ბოლშევიკები საჯაროდ ხსნიდნენ წმინდანთა ნაწილებს (მათ სამარხებს, სავანეებს და ა. შ.) და ზოგჯერ იქ მხოლოდ გახრწნილ ძვლებსღა პოულობდნენ. ეს საშინელი დარტყმა იყო ზოგიერთი ადამიანისთვის და უბიძგა მათ დაეტოვებინათ ეკლესია.

მაგრამ რწმენა წმიდა ნაწილთა უხრწნელების მიმართ არანაირად არ წარმოადგენს სახარების აუცილებელ ელემენტს. წერილში არსად არის ნათქვამი, რომ ყველა ღვთისმოსავი ქრისტიანის სხეული სიკვდილის შემდეგ აუცილებლად უხრწნელი დარჩება. ის, რომ ზოგიერთი წმინდანის სხეული გაიხრწნა, არანაირად არ აუქმებს სახარების ჭეშმარიტებას და არც რწმენას ამ წმიდა მოღვაწეთა სიწმიდის მიმართ.

სხვა მაგალითი, - შემთხვევა, რომლის შესახებაც ერთ კრეაციონისტულ წიგნში წავიკითხე. ავტორი ლაპარაკობდა ვინმე ღვთისმოსავ ყმაწვილზე ამერიკის სამხრეთ ბაპტისტთაგან, რომელიც უნივერსიტეტში მოხვდა და იქ ევოლუციის თეორია შეისწავლა. რადგან მისი ახალი შეხედულებები რადიკალურად განსხვავდებოდა იმისგან, რასაც მას ადრე უქადაგებდნენ, როგორც ღვთითგამოცხადებულ ჭეშმარიტებას, ის სარწმუნოებას განუდგა. მაგრამ ამისი გაკეთება სულაც არ იყო სავალდებულო.

არიან ქრისტიანები, რომლებიც ფიქრობენ, რომ ღმერთი ქმნიდა ევოლუციურად. ასეთი იყო, მაგალითად, ალექსანდრე მენი, და ექვსთა დღეთას განმარტებაზე უარის თქმა, როგორც კვირიაკის კალენდრულ დღეებზე, სულაც არ ითხოვს განდგომას ქრისტეს რწმენისგან. უბედურება იმაშია, რომ ახალგაზრდა კაცისთვის - ისევე, როგორც წიგნის ავტორისთვის - ქრისტესადმი რწმენა მკაცრად იყო შეკავშირებული დაბადების წიგნის განსაზღვრულ განმარტებასთან, რომელიც მისი თემის მიერ იყო მიღებული.

შეიძლება მოვიტანოთ მაგალითი, რომელიც აცბუნებს მრავალ მართლმადიდებელ ქრისტიანს. მოვლენა, რომელსაც ჩვენ აღვნიშნავთ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების დღესასწაულზე, ისტორიულად დადასტურებული არ არის, მაგრამ ეს სულაც არ უთხრის ძირს რწმენას იმისადმი, რომ ქალწულის ძე - განკაცებული ღმერთია.

ყველა ამ შემთხვევაში ჩვენ უბრალოდ უნდა განვაცალკევოთ სახარება, როგორც ასეთი, ჩვენი პირადი შეხედულებებისგან (ან იმ შეხედულებებისგან, რომელიც ჩვენს თემებშია გავრცელებული). ჩვენი შეხედულებები შესაძლოა სრულიად მცდარია, და ეს ეჭვ ქვეშ ვერ დააყენებს სახარების ჭეშმარიტებას.

ეჭვების სხვა ტიპი შეიძლება დაკავშირებული იყოს იმის ვერგაგებასთან, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ასწავლის ქრისტიანობა. ეჭვების ეს ტიპი განსაკუთრებით ნაყოფიერია, რადგან ჩვენში აღვიძებს სურვილს გავერკვეთ საკუთარი რწმენის შინაარსში - თუ რისი გვწამს და რატომ. შეგვიძლია თუ არა დავამტკიცოთ ჩვენი რწმენა? დარჩება თუ არა ის საფუძვლიანი? რას ნიშნავს და რას არ ნიშნავს რწმენა ყოვლისშემძლე ღმრთის მიმართ? რა ურთიერთმიმართებაა ქრისტეს ღვთაებრივ და ადამიანურ ბუნებებს შორის? რა თქმა უნდა, შეიძლება ვთვათ "მე დავიხშობ სმენას, დავთრგუნავ ეჭებს და უბრალოდ ვირწმუნებ", მაგრამ მაშინ ჩვენ ხელიდან გავუშვებთ შესაძლებლობას დეტალურად გავერკვეთ და შევითვისოთ, თუ რაში მდგომარეობს ჩვენი რწმენა. ცოცხალი რწმენა ყოველთვის იზრდება, ხოლო რთულ კითხვებზე პასუხის გაცემისგან თავის არიდება - ეს სულიერ ზრდაზე უარის თქმას ნიშნავს.

აშკარაა, რომ რწმენას მრავალი სიკეთე მოაქვს უკვე ამ მიწიერ ცხოვრებაშივე, ხოლო მცნებების აღსრულება თავიდან გვარიდებს ჭირვებას, რომელსაც ჩვენი საკუთარი უგუნური საქციელი იწვევს. მრავალ ქრისტიანს შეუძლია დაადასტუროს - და სიხარულითაც კი აკეთებენ ამას - თუ როგორ გათავისუფლდნენ ქიმიური დამოკიდებულებისგან ან აღადგინეს ურთიერთობა ახლობლებთან, ან გაწყვიტეს კავშირი დანაშაულებრივ სამყაროსთან და პატიოსან ცხოვრებას დაუბრუნდნენ. ჩვენ უნდა ვადასტურებდეთ ღმრთის მოწყალების ამ შესანიშნავ გამოვლინებებზე. მაგრამ არ უნდა შევქმნათ შთაბეჭდილება, რომ ქრისტიანის მიწიერი ცხოვრება უღრუბლოა და ია-ვარდებით მოფენილია. არც უფალს, არც მოციქულებს ამგვარი რამ ქრისტიანისთვის არ აღუთქვამთ. პირიქით, როგორც მაცხოვარი ამბობს: "ჭირი არ დაგელევათ ამ ქვეყნად, მაგრამ გამხნევდით: მე ვძლიე ქვეყანას" (ინ. 16:33); ხოლო მოციქულები "ამხნევებდნენ მოწაფეთა სულებს, შეაგონებდნენ, მტკიცედ მდგარიყვნენ რწმენით, და ეუბნებოდნენ: მხოლოდ დიდი ტანჯვის ფასად თუ შევალთ ღვთის სასუფეველშიო" (საქმე 14:22).

შეიძლება იყო მართლმადიდებელი, ღმრთის ერთგული და ღვთითსათნო ქრისტიანი და განიცდიდე ათასგვარ გაჭირვებას. მოციქული პავლე - ქრისტეს რჩეული ჭურჭელი, ქრისტეს სახელი რომ ეუწყებინა ხალხებისთვის, მეფეებისთვის და ისრაელის ძეთათვის (იხ. საქმე 9:15), მძიმე სნეულებით იტანჯებოდა (2 კორ. 12:7); განიცდიდა მოწაფეთა უმადურობას, სასტიკ დევნას ურწმუნო იუდეველთაგან და წარმართთაგან (2 კორ. 11:7), ასევე მრავალ სიძნელესა და საფრთხეს, მათ შორის საშიშროებას "ცრუ ძმათაგან".

ისეთი მწვალებლობა, როგორიცაა "გაფურჩქვნის თეოლოგია" (რომელსაც ზოგიერთი ქარიზმატიკოსი ქადაგებს, ასევე მას შეცდომით მიაწერენ კალვინისტებს) ქრისტიანებს ჯანმრთელობას და აყვავებას ჰპირდება, თუკი ირწმუნებს. გჯეროდეთ, თქვენ ყველანი სიტკბოებაში იცხოვრებთო... მაგრამ ეს შემდეგ იწვევს მწარე კითხვას - მე უკვე ერთი თვეა რაც ვირწმუნე, მაშ, დღემდე სიამტკბილობაში რატომ არ ვარ? (სხვა ვარიანტია - "მე ეს ვცადე, მაგრამ არ მუშაობს").

თავისთავად ეს მწვალებლობა არც ისე გავრცელებულია, ოღონდ თვით "სიამტკბილობის მოლოდინი" მოქცეულთა შორის იშვიათი როდია. ქრისტიანის ცხოვრება შეიძლება რთული იყოს და ძალისხმევას ითხოვდეს; ქრისტიანი შეიძლება გადააწყდეს სიღატაკეს, სნეულებებს, გამცემლობას და უსამართლობას.

ადამიანები, რომლებსაც სწამთ იმისა, რომ ღმერთი მათ თავზე არ დაუშვებს არანაირ უსიამოვნებას ცხოვრებაში, სინამდვილეში არიან მორწმუნენი იმისა, რაც ღმერთს არავისთვის და არასოდეს არ აღუთქვამს. ღმერთმა სხვა რამ აღგვითქვა - რომ "ღვთის მოყვარეთ, რომელნიც მისი განზრახვით არიან ხმობილნი, ყველაფერი შეეწევათ სასიკეთოდ" (რომ. 8:28).

ზეცაში ჩვენ სრულიად ბედნიერნი ვიქნებით და გავთავისუფლდებით ყოველგვარი ჭირვებისგან; მაგრამ წერილი არანაირად და არსად არ გვპირდება, რომ გზა სასუფევლისკენ კომფორტული იქნება.

ეჭვების ეს ტიპი, როგორც ჩანს, ყველაზე იოლი უარსაყოფია, მაგრამ სწორედ მისით ხსნიან ადამიანები თავიანთ გადაწყვეტილებას დატოვონ ეკლესია. ეს არის დაეჭვება ადამიანებში. მე მჯეროდა, რომ მამა ონუფრი - მოსიარულე პატერიკი და ანგელოზთა თანამოსაუბრე იყო, მაგრამ ერთხელაც ვნახე, როგორ გაუვარდა ხელიდან სასანთლე და ფეხი დაიზიანა, რის გამოც არაღვთიური სიტყვა წამოცდა. მორჩა, ჩემი რწმენა განადგურებულია. მაგრამ იყო თუ არა ეს რწმენა ღვთის მიმართ? არა, ეს იყო ყალბი მოლოდინი, რომლებიც დაკავშირებული იყო ადამიანთან. თვით მართალი ქრისტიანებიც კი შეიძლება ავლენდნენ შემაცბუნებელ უძლურობებს. ეკლესია ცოდვილთაგან შედგება, რის გამოც, მორწმუნეთა შორის გაუგებრობები და კონფლიქტები ჩნდება.

უფალს არ უთქვამს, რომ ეკლესიაში ჩვენ უშფოთველი მშვიდობით დავტკბებოდით. მათეს სახარებაში ის ამბობს, თუ როგორ უნდა გადავჭრათ კონფლიქტები ძმათა შორის (იხ. მთ. 18:5); ანუ ის გამომდინარეობს იმისგან, რომ ასეთი კონფლიქტები აუცილებლად მოხდება. მეტიც, ეკლესიაში შეიძლება იყონ "ურჯულოების მოქმედნი", რომლებიც ქრისტეს სახელით იქადაგებენ, მაგრამ უფალს არასოდეს ცოდნია ისინი (მთ. 7:22-23).

ამრიგად, რა უნდა ვქნათ, თუკი გადავეყრებით ეჭვებს? ეცადეთ დასვათ კითხვა: "რატომ დაუშვა ღმერთმა ჩემზე ეს განსაცდელი? რისი სწავლება სურს უფალს ჩემთვის ამ ეჭვების მეშვეობით?"