ღვთისმეტყველება - დოგმატური ღვთისმეტყველება. I. ღვთისმეტყველების ცნება - აპოკალიფსისი

Перейти к контенту
დოგმატური ღვთისმეტყველება

ავტორები: არქიმანდრიტი ალიმპი (კასტალსკი-ბოროზდინი), არქიმანდრიტი ისაია (ბელოვი).
 
 
ნაწილი პირველი
 
ღვთისმეტყველების შესავალი
 
 
I. ღვთისმეტყველების ცნება
 
1. ტერმინ "ღვთისმეტყველების" მნიშვნელობა
 
 
ტერმინი "ღვთისმეტყველება" (ბერძნ. teologia – შედგენილი ტერმინია, რომელიც მოიცავს ორ სიტყვას: teos - ღმერთი და logos - სიტყვა) ქრისტიანებმა ძველ ბერძენთაგან ისესხეს, რომლებიც ღვთისმეტყველს უწოდებდნენ იმას, ვინც ღმერთების შესახებ ასწავლიდა. ქრისტიანულ აღქმაში ტერმინი "ღვთისმეტყველება" შეიძლება ორგვარად გავიაზროთ. პირველი, როგორც სიტყვა ღმრთისა საკუთარ თავზე. ღმრთისმეტყველება, მკაცრი აზრით, - როგორც სიტყვა ღმრთის შესახებ - შესაძლებელი გახდა მხოლოდ დედამიწაზე ღმრთის ძის განკაცების შემდეგ, რომელმაც გაგვიხსნა ჭეშმარიტი სწავლება ღმერთზე. წმ. გრიგოლ პალამას აზრით, ღმერთი ჩვენს გამო არა მარტო განკაცდა, არამედ ღვთისმეტყველიც გახდა (Архим. Амфилохий (Радович). "Филиокве" и нетварная энергия по учению св. Григория Паламы. Пер. с серб. Б.м., б.г. C.I. Машинопись МДА). ღმრთის ეს სიტყვა საკუთარ თავსა და მის მიერ შექმნილ სამყაროზე საღმრთო გამოცხადების შინაარსს წარმოადგენს.
 
მეორეც, საზოგადოდ მიღებული მნიშვნელობით ღვთისმეტყველებაში ესმით ეკლესიის ან რომელიმე ღვთისმეტყველის სწავლება ღმერთზე. ამგვარად, ღვთისმეტყველება არის საღმრთო გამოცხადების გააზრება - მოწმობა გამოცხადების წვდომისა. ძველ ეკლესიაში ღვთისმეტყველების სფეროდ მიიჩნეოდა საკითხი წმიდა სამების შესახებ. შემთხვევითი არ არის, რომ საღვთისმსახურებო ტექსტებში საღმრთო სამება "ღვთისმეტყველების უჭეშმარიტეს საგნად" მოიხსენიება (საკვირაო საშუაღამეო ლოცვა. ხმა I, გალობა 1-ლი, ტროპარი 1-ლი). ასე მაგალითად, მოციქული იოანე, წმ. გრიგოლ ნაზიანზელი და ღირ. სიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი ეკლესიის მიერ ღვთისმეტყველებად იწოდებიან: პირველმა სხვა მახარობლებზე უმეტესად გადმოსცა სწავლება წმიდა სამებისა და ძის ღვთაებრიობის შესახებ; მეორე მოშურნეობით იცავდა და ამაღლებულად ქადაგებდა სამების დოგმატს; ხოლო მესამემ ადამიანის სამერთიან ღვთაებასთან ერთობას უგალობა.
 
სარწმუნოებრივი სწავლების ყველა დანარჩენ ნაწილს: სწავლებას სამყაროს შექმნაზე, სიტყვის განკაცებაზე, ცხონებაზე, ეკლესიასა და მის საიდუმლოებებზე, ქრისტეს მეორედ მოსვლაზე და სხვა, ძველი მამები იკონომიის (2) სფეროს განაკუთვნებდნენ. მხოლოდ მოგვიანებით იქნა მიღებული ღვთისმეტყველებად მიეჩნიათ მთელი სწავლება ღმერთსა და მის განგებულებაზე, მის დამოკიდებულებაზე სამყაროსთან და ადამიანთან (С. Глаголев. Богословие //Богословская энциклопедия» Под ред. А.П. Лопухина. Пг., 1903. Т. 3. С. 790).
 
_____________________
   
2. Oikonomia (ბერძნ.) – ბუკვ. "სახლმმართველობა", საღმრთო აღმშენებლობა, ანუ ღმრთის მოქმედება ქმნილებებში. ღმრთის განგებულება და სამყაროს ცხონება.
 
_____________________
 
მართლმადიდებლური დოგმატური ღვთისმეტყველება - ეს არის მეცნიერება, რომელიც სისტემური წეს-რიგით გვიხსნის ქრისტიანობის ძირითად სარწმუნოებრივ ჭეშმარიტებათა (დოგმატთა) შინაარსს, რომელიც მთელი მართლმადიდებლური ეკლესიის სისავსის მიერ არის მიღებული.
 
 
2. რწმენა და ღვთისმეტყველება
 
ღმერთი თავის გამოცხადებაში პირველი გამოდის ადამიანთან შესახვედრად. ამასთან ადამიანის მხრიდან ივარაუდება რწმენისა და სიყვარულის თავისუფალი გამოძახილი. რწმენა "საიდუმლოთა კარიბჭეა" (Св. Исаак Сирин. Слова подвижнические. Слово 82. Сергиев Посад, 1911), ის წარმოადგენს საღვთისმეტყველო აზროვნების პირობასა და საფუძველს. რწმენით ქრისტე სახლდება ადამიანში (ეფეს. 3:17), რწმენით მოიპოვება ქრისტეს აზრი, რომელსაც საღმრთო საგანთა შესახებ განსჯა ძალუძს (1 კორინთ. 2:12-16). "რწმენით შევიცნობთ, რომ ღვთის სიტყვით შეიქმნენ საუკუნენი, და რომ ხილული უხილავისაგან იღებს დასაბამს" (ებრ. 11:3), - წერს მოციქული. ასე, რომ რწმენა შესაძლებლობას გვაძლევს ვიაზროვნოთ სწორად და ჩავწვდეთ იმას, რაც გონებისთვის მიუწვდომელია.
 
"რწმენა, - წერს პროფ. ვლ. ლოსკი, - ფსიქოლოგიური მდგომარეობა როდია, არც უბრალო ერთგულება: ის - ონტოლოგიური კავშირია (ანუ ყოფიერებითი კავშირი) ადამიანსა და ღმერთს შორის, რომელიც შინაგანად ობიექტურია, რომლისთვისაც ემზადება კათაკმეველი და, რომელიც მართლმორწმუნეს ნათლობისა და მირონცხების დროს ენიჭება. ეს არის ნიჭი, რომელიც აღადგენს და აცხოველებს ადამიანის სიღრმისეულ ბუნებას" (Вл. Лосский. Вера и богословие // Вестник Русского Западно-европейского патриаршего экзархата. № 101–104. Париж, 1979. С. 104). "ნათლობაში, - ამბობს წმ. ირინეოს ლიონელი, - ჩვენ ვიღებთ სარწმუნოების ურყევ კანონს" (იქვე).
 
რწმენა, რომელიც წინდად გვებოძა ნათლისღების საიდუმლოში, დინამიურია. მას შეუძლია ჩვენში აღორძინდეს და დაკნინდეს ქრისტესადმი ჩვენი მიმდევრობის მზადყოფნის შესაბამისად. მოწაფეთა თხოვნაზე გაემრავლებინა მათში რწმენა უფალმა მათგან მორჩილების სულით სახარებისეულ მცნებათა შესრულება მოითხოვა (ლუკა 17:5-10). პირველი მცნება - სინანულია. სინანულით ქრისტიანი იღებს სულიერ ცოდნას დაფარულის შესახებ, და მაშინ "მის შეგრძნებებში იშვება სხვა რწმენა, რომელიც პირველს კი არ ეწინააღმდეგება, არამედ ამყარებს მას. მანამდე იყო სმენა (ანუ რწმენა ღმრთის სიტყვის მოსმენისგან) (3), ახლა კი არის (საღმრთო საგანთა) ჭვრეტა (Св. Исаак Сирин. Цит. соч. Слово 84 С. 401).
 
_____________________
 
3. აქ და ყველგან ფრჩხილებში მოთავსებული განმარტებანი ეკუთვნის სახელმძღვანელოს ავტორს.
 
_____________________
 
სრულყოფილი რწმენა სულში მადლის ნათლისგან აღმობრწყინდება. ის შეიმიჩნევა სულიერი მხედველობის ახილვისას, "რომლებიც ხედავენ სულში დაფარულ საიდუმლოებათ, უხილავ და ღვთაებრივ სიმდიდრეს, რომელიც ხორცის ძეთაგან დაფარულია, და იხსნება სულით, როგორც უფალმა ბრძანა, თუკი ჩემს მცნებებს დაიცავთ, გამოგიზავნით ნუგეშისმცემელს, სულს ჭეშმარიტებისა, რომელიც "წაგიძღვებათ ყოველი ჭეშმარიტებისაკენ" (იოანე 16:13) (Св. Исаак Сирин. Цит. соч. Слово 28. С. 131).
 
ადრინდელი ეკლესიის სრულყოფილი ქრისტიანებისკენ იყო მიმართული წმიდა მოციქულ იოანე ღვთისმეტყველის სიტყვა: "თქვენ კი ცხება გაქვთ წმიდისგან და იცით ყოველი. ... ცხება, რომელიც მისგან მიიღეთ, კვლავაც თქვენშია, და არ გჭირდებათ, რომ ვინმემ გასწავლოთ, რადგანაც ცხება, ჭეშმარიტი და არა ყალბი, თვითონვე გასწავლით ყველაფერს, ... ასე რომ, შვილებო, დარჩით მასში" (1 იოანე 2:20-27). ვლ. ლოსკი განმარტავს, რომ "ცხება" (ქარიზმა) აქ ნიშნავს სულიწმიდის მყოფობას. ამრიგად, ვერავინ შეგვასწავლის ჭეშმარიტებას, თუკი ჩვენში არ იქნება სულიწმიდა, რომელიც გვიხსნის ყოველგვარ შემეცნებას. ამას ხაზს უსვამს ნეტარი ავგუსტინეც თავის "შინაგან მასწავლებელში": "მე ყველას ვუქადაგე. მაგრამ ისინი, ვისშიაც არ მეტყველებს შინაგანი ცხებულობა, ისინი, ვინც შინაგანად არ არიან განსწავლულნი სულიწმიდის მიერ, ყოველთვის მიდიოდნენ განუსწავლელად... იქ, სადაც არ არის სულიწმიდის ცხება, გარეგანი სიტყვები ამაოდ არხევენ სმენას" (Вл. Лосский. Вера и богословие. С. 105).

წყარო: Догматическое богословие: курс лекций / архим. Алипий (Кастальский-Бороздин), архим. Исайя (Белов). - Сергиев Посад : Свято-Троицкая Лавра, 2014.
 
თარგმანი: საიტი "აპოკალიფსისი". თბილისი 2022 წ. დეკემბერი.
Назад к содержимому