ღვთისმეტყველება -ზნეობრივი ღვთისმეტყველება ერისკაცთათვის: ღვთის ათი მცნების მიხედვით 0 - აპოკალიფსისი

დღემდე მართლმადიდებელი ზნეობრივი ღვთისმეტყველების სისტემები ჩვენთან საქმის დადებითი მხრიდან გადმოიცემოდა: განმარტავდა ქრისტიანის მოვალეობებს და მიუთითებდა სათნოებებზე, რომელთა მიღწევასაც ქრისტიანი უნდა ესწრაფვოდეს. ღვთის სჯულის დარღვევებზე, ანუ ცოდვებზე კი მათში, უმეტესწილად, მხოლოდ ზოგადი და მოკლე შენიშვნები კეთდებოდა.

აწ ჩვენ საქმის საპირისპირო მხარეს ვირჩევთ: გადმოვცემთ ცოდვებს, რომელთა შორისაც, სათნოებებთან შედარებით, შეუდარებლად უფრო მეტად მიედინება ჩვენი ცხოვრება. თითოეული ცოდვა ჩვენს თხზულებაში იგმობა, ანუ იმხილება წმიდა წერილის სიტყვით, ეკლესიის ხმითა და თავისივე შინაარსით.

წინამდებარე წიგნი, შეიძლება ითქვას, ჩამოთვლის ყველა ადამიანურ ცოდვას (ყრმობის ასაკისა და ზოგიერთი განსაკუთრებული ცხოვრებისეული მდგომარეობებისა თუ მსახურებების გამოკლებით). მაგრამ, ამავე დროს, ის სწორედ უარყოფითი მხრიდან აცნობებს მკითხველს, თანაც არანაკლები თანმიმდევრული კავშირით, ადამიანის ყველა ზნეობრივ მოვალეობას ღვთის, მოყვასისა და საკუთარი თავის მიმართ.

"მართლმადიდებელი ზნეობრივი ღვთისმეტყველების" ამგვარი, ანუ პრაქტიკული სახით გადმოსაცემად ღვთის ათ მცნებას ვირჩევთ. თვით უფალმა იესუ ქრისტემ მდიდარი ჭაბუკისთვის მიცემულ პასუხში დეკალოგზე მიუთითა, როგორც იმ წყობაზე, რომლის მიხედვითაც უნდა შეემოწმებინა მას თავისი ცოდვილი ცხოვრება და გაეგო, თუ რა უნდა ექნა, "საუკუნო ცხოვრების" დასამკვიდრებლად: "იცი მცნებანი: არა იმრუშო; არა კაც-ჰკლა; არა იპარო; არა ცილი სწამო; არა შეურაცხყო; პატივი ეცი მამას შენსას და დედას?" (მარკ. 10:19). და მართლაც, ათ ღვთიურ მცნებაში განსაკუთრებული ბრძნული კავშირი, ანუ სისტემა იმალება. მათში თანდათან, სულ უფრო და უფრო, იზღუდება ცოდვით დაზიანებული ადამიანის ბუნება თავისი ბოროტი გამოვლინებებით; ისინი ნაბიჯ-ნაბიჯ მიიყვანენ ადამიანს ცხოვრების სრულყოფილებამდე (ყველაფერი ეს ნათლად გამოჩნდება წინამდებარე წიგნის გადმოცემაში).

წინამდებარე წიგნი, როგორც მკითხველთ შევპირდით, წარმოადგენს ჩვენი წიგნისა: "მოზარდებისა და საერთოდ ყველას აღსარება", კერძოდ კი მისი მესამე განყოფილების – "ყველას აღსარებას" დეტალურ განმარტებას, რომელიც ცალკეც დაიბეჭდა სათაურით: "ცოდვები ღვთის ათი მცნების წინააღმდეგ".

მიუხედავად იმისა, რომ ამ განყოფილების მიხედვით სამივე წიგნს ერთი საერთო საგანი აქვს, თითოეულ მათგანს მაინც თავისებური, განსაკუთრებული დატვირთვა გააჩნია.

მათ შორის შინაარსითა და მოცულობით უმცირესი – "ცოდვები ათი მცნების წინააღმდეგ" – განკუთვნილია ერისკაცთათვის, რათა მისი მცირე ფასის (იგულისხმება გამოცემის ღირებულება - "აპოკ." რედ.) გათვალისწინებით, ფართოდ გავრცელდეს ხალხში, როგორც ცოდვილი ცხოვრებისგან დამცავი ფურცელი, როგორც განსაკუთრებით სასარგებლო საკითხავი მარხვის პერიოდში და ზიარებისთვის მომზადების ჟამს, ანდა, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, როგორც "სამაგიდო წიგნი ყოველ ოჯახში".

საშუალო – "მოზარდებისა და საერთოდ ყველას აღსარება", რომელსაც ერთვის აღსარებისა და წმიდა ზიარების წეს-განგების სლავური ტექსტი, "სახელმძღვანელოდ" ეძლევა მღვდელმსახურთ, როდესაც ისინი სულიერი მოძღვრის მოვალეობას აღასრულებენ, ხოლო იმ შემთხვევაში, როდესაც საჭიროა ავადმყოფის სასწრაფო ზიარება, მხოლოდ ამ ორი საიდუმლოთი – აღსარებითა და ზიარებით – მისი საზიარებლად განმზადებისას, კურთხევანის მაგივრობას სწევს.

და, ბოლოს, წინამდებარე წიგნი წარმოადგენს საყოველთაოდ ხელმისაწვდომ საკითხავს ყველასათვის "ზნეობრივ ღვთისმეტყველებაში". ის დეტალურად განიხილავს ადამიანის ზნეობრივ მოვალეობებს მათი დარღვევის კუთხით, წარმოადგენს მათ დეკალოგის თანმიმდევრობით და ახალი აღთქმის გამოცხადებას ეფუძნება.

მაგრამ ჩვენ მიერ ცოდვათა ესოდენ დეტალური განხილვა ხომ არ იქცევა მათი გაცნობის საბაბად? განსაკუთრებით კი, შესაძლოა, ასე თქვან იმ ცოდვებზე, რომელნიც მეშვიდე მცნების განხილვისას ჩამოვთვალეთ და განვმარტეთ. არა და არა! განა უკეთესია, ადამიანმა შესცოდოს და ვერც კი მიხვდეს, ან ნათლად ვერ გაიაზროს, რომ სცოდავს და უსამართლო საქმით უფალ ღმერთს განარისხებს? რაოდენ ხშირად სცოდავენ კეთილი განზრახვის მქონე ადამიანებიც კი, რადგან არ იციან, რომ მათი ესა თუ ის საქციელი ცოდვაა ღვთის წინაშე! მაგალითად, რამდენი ადამიანი იგებს საკუთარ სხეულზე არაბუნებრივი შეხების ცოდვილობას მხოლოდ მოგვიანებით, სხვებისგან მსგავს ქმედებებზე საუბრისას! და საერთოდ, ღვთის თითოეული მცნების დარღვევისას, მთავარი დასაწყისია, რადგან ცოდვის გამეორებისაგან თავის შეკავება გაცილებით ძნელია.

ამრიგად, სწორედ დასაწყისისგან უნდა დავიცვათ როგორც საკუთარი თავი, ისე სხვებიც; საკუთარი თავი – საკუთარი თავისადმი ჭეშმარიტი სიყვარულის გრძნობით, ხოლო სხვები – მათდამი ქრისტიანული სიყვარულით. სწორედ ეს იყო ჩვენი თხზულების ყველაზე გულწრფელი სურვილი და უგულახდილესი მიზანი (რომ. 3:20)!

რაც შეეხება მათ, ვინც უკვე ჩავარდა ამა თუ იმ ცოდვაში, ჩვენი წიგნის მიერ ამ ცოდვის შერაცხადობის განმარტებამ და დანაშაულის ხარისხზე მითითებამ, შესაძლოა, შეაჩეროს ისინი იმავე ცოდვის გამეორებისგან, ან მიიყვანოს ღვთის წინაშე უფრო ღრმა სინანულამდე. და ბოლოს, დღესდღეობით სამოქალაქო სასამართლოებში ღიად განიხილება ადამიანთა ყველანაირი ცოდვა, რასაც შემდეგ ბეჭდვითი საჯაროობა ენიჭება: განა ეკლესია უნდა დუმდეს ან მალავდეს ადამიანურ წყლულებს, როცა სურს მათგან კაცის განკურნება?

გარდა ამისა, ჩვენი წიგნი განკუთვნილია არა მცირეწლოვანთათვის, არამედ ზრდასრულთათვის, რომელთაც თავად გააჩნიათ გონება, რომ გვერდი აუარონ იმ ცოდვებს, რომლებიც არ ეხებათ მათ არც ცხოვრების წესით, არც წოდებითა და მდგომარეობით, და არც სჭირდებათ, როგორც შემეცნების საგანი, რაიმე სხვა მიზნისთვის, მაგალითად, იმისთვის, რათა სხვები შეაჩერონ ღვთის სჯულის ამგვარი დარღვევებისგან.

პირველი მცნება შთააგონებს ადამიანს, პატივი მიაგოს ღმერთს ან ემსახუროს მას, უპირველეს ყოვლისა, გონებით: რამეთუ გონება არს მთავარი და მბრძანებელი ძალი მთელი ჩვენი ბუნებისა. აქედან გამომდინარე, პირველი მცნების დარღვევები შეიძლება მოიცავდეს:

ჩვენი პირველი ნაბიჯი ღვთისკენ არის რწმენა მისი წმიდა გამოცხადებისადმი, რომელშიც მოცემულია საუკუნო ჭეშმარიტებანი და რომლის გარეშეც გზააბნეულნი ვიქნებოდით. ამასთან, ზოგს სწამს ბიბლიის, მაგრამ არ იღებს მასში რომელიმე ერთ ტექსტს (როგორიცაა, მაგალითად: "წავლენ ესენი საუკუნო სატანჯველში" (მათ. 25:46), ისევე როგორც "ერთი იოტიც ან ერთი წერტილიც არ გადავა რჯულისაგან" (მათ. 5:18)). სხვები კი მთლიან ბიბლიურ წიგნებსაც კი არ აღიარებენ ღვთიურ გამოცხადებად; მაგრამ ბიბლიის წმიდა წიგნების შემადგენლობა უბრალოდ და შემთხვევით როდი ჩამოყალიბდა და მიღებულ იქნა ეკლესიაში, არამედ დამტკიცებულია მსოფლიო კრებების მიერ (ათანასე დიდი, 39-ე ეპისტოლე).

საუბედუროდ, არიან ისეთებიც, რომლებიც უარყოფენ ძველი და ახალი აღთქმის მთელ ღვთიურ გამოცხადებას და სურთ დარჩნენ მხოლოდ ბუნებრივი, ანუ ნატურალური რწმენის იმედად. მაგრამ ბუნებრივი რელიგია, როგორც ეს ჩანს ქრისტიანობით გაუნათლებელი ყველა ხალხის ისტორიიდან, ყოველთვის იყო და ახლაც სავალალო მდგომარეობაშია. რადგან, მართლაც, როგორ შეუძლია ადამიანს მხოლოდ საკუთარი გონებით მიაღწიოს ღვთის სწორ შემეცნებასა და მისთვის სათანადო პატივის მიგებას? ის ხომ უსასრულოდ აღემატება ადამიანურ შემეცნებას.

ხოლო მათ, რომელთაც საერთოდ არ სწამთ ღვთის სიტყვისა, არამედ სწამთ მხოლოდ საკუთარი გონებისა და, ღვთის სიტყვის მოწმობა ან სწავლება მათთვის არ წარმოადგენს რაიმე მნიშვნელოვანსა და საბოლოოდ დამამტკიცებელ საბუთს რწმენისა და ღვთისმსახურების საკითხში, - (საშინელი სათქმელია!) ეკლესია მართლმადიდებლობის ზეიმის კვირას ანათემას გადასცემს (განკვეთს).

არიან ადამიანები, რომლებიც აღიარებენ ღვთის არსებობას, მაგრამ არ აღიარებენ ღვთის განგებულებას. მათი აზრით, თითქოს "სამყარო და ყველა ქმნილება თავისთავად აგრძელებენ არსებობას იმ ძალებითა და კანონებით, რომლებიც თავდაპირველად მიეცა მათ ღვთისგან"; თითქოს "მთელი კაცობრიობის ისტორიაში და ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაში ყველაფერი ხდება გარემოებათა ურთიერთკავშირის ძალით, და არ არსებობს ღვთის მუდმივი, ცოცხალი მონაწილეობა"; ერთი სიტყვით, თითქოს "მთელი სამყარო, მისი შექმნის შემდეგ, აღარ საჭიროებს თავისი შემოქმედისგან მუდმივ და უშუალო მხარდაჭერას და მიტოვებულია საკუთარი თავის იმედად".

ეს ყველაფერი სრულიად ეწინააღმდეგება ღვთის სიტყვას, რომელშიც, მაგალითად, ხილული ბუნების შესახებ ნათქვამია: "გარე-თუ-მიიქციი პირი შენი, შეძრწუნდიან" (ფსალმ. 103:29); ანუ ცოცხალი ქმნილებანი, რომლებიც სამყაროს ამკობენ, შემოქმედის მიერ მიტოვების შემთხვევაში, ისე შეშფოთდებიან, რომ შესაძლოა კვლავ თავიანთ პირვანდელ მტვრად მიიქცნენ. და კიდევ: "მამაჩემი აქამდე იღვწის და მეც ვიღვწი" (იოან. 5:17), ანუ აშკარად ჩანს სამყაროზე ღვთის ორგვარი ზემოქმედება: მისი შექმნა და განგებულება.

თავისი არსებობისათვის სამყაროს მხოლოდ მაშინ არ დასაჭირდებოდა შემოქმედის შემდგომი მონაწილეობა ან ხელშეწყობა ის რომ სრულიად სრულყოფილი და აბსოლუტურად დამოუკიდებელი ყოფილიყო. მაგრამ ის ასეთი არასოდეს იყო და ვერც იქნება, სხვა შემთხვევაში ის განსხვავებული არ იქნებოდა შემოქმედი ღვთისგან, რომელიც ერთადერთია სრულიად სრულყოფილი, სრულიად დამოუკიდებელი და თვითმყოფადი არსება. სამყაროს შეზღუდულობა და არასრულყოფილება კი მოითხოვს ღვთის განგებულებას. ხოლო ის, რომ სამყაროში ბევრი უწესრიგობა და ბოროტებაა, ამით არ მცირდება ღვთიური განგებულების ღირსება. მრავალი უწესრიგობის მიუხედავად, სამყაროს მთლიანი წესრიგი არ ირღვევა; ზოგიერთი უწესრიგობისა და არეულობის მიუხედავად, ვხედავთ და ვგრძნობთ, რომ "ღვთის სამყარო (ზოგადად) მშვენიერია".

"რაც გებრძანება, ის გულისხმაჰყავ, რადგან დაფარული არ გჭირდება" (სირაქ. 3:21). როდესაც რამეში ნათელია ღვთის გზები, მაშინ ის ადამიანშიც მოწიწებას და განცვიფრებას უნდა იწვევდეს და ხმამაღლა აუწყებდეს მათ სხვებსაც, რათა ერთობლივად ადიდონ უზენაესი შემოქმედი. მაგრამ თუ ღვთის გზები რომელიმე საქმეში ჯერჯერობით აუხსნელი და საიდუმლოა, მაშინ ზედმეტი მცდელობა, შეიცნო, საიდან მომდინარეობენ ისინი ან საით მიგვიძღვიან, ანდა მათი გაბედული განმარტება სხვათათვის, ცოდვად გვეთვლება; რამეთუ აქ იწყება სიამაყე და ახლოა აცდომის საფრთხე. უმჯობესია, ამჯერად "წმიდა მოწიწებით აღსავსე გაოგნებაში" დავრჩეთ.

"ღმერთისთვის უცხოა მიკერძოება" (საქმ. 10:34). მდიდარია ვინმე თუ ღარიბი, ნიჭიერია თუ მწირია ნიჭით, რუსია თუ მართლმადიდებელი უცხოელი, სასულიეროა თუ საერო წოდებისა, – ყველა თანასწორია ღვთის წინაშე, თუ ჭეშმარიტად და მართებულად მიაგებენ მას პატივს. მისგან რაიმესთვის შებრალებას ან რაიმეში განსაკუთრებულ წყალობას ზოგიერთნი უბრალოდ და შემთხვევით კი არ პოულობენ, არამედ ან თავიანთი კეთილი დამსახურებისა და მის წინაშე შეწირული კეთილი მსხვერპლის გამო, რომელიც სრულიად ნათელია მისთვის და, რომელსაც ადამიანები ხშირად ვერ წვდებიან, ანდა ამ კონკრეტულ პირთა მიმართ მისი განსაკუთრებული განგებულების თანახმად. ამრიგად, სრულიად უსაფუძვლოა მსგავსი აზრები, რომლებიც გულში იბადება ან ხმამაღლა ითქმის: "რით მჯობნის მე ესა და ეს? რით ვარ მე სხვებზე უფრო ცოდვილი? სხვებს ყველაფერი, მე კი არაფერი".

"თქვა უგუნურმან გულსა შინა თვისსა: არა არს ღმერთი" (ფსალმ. 13:1). აზრი იმისა, რომ არსებობს უზენაესი და თვითმყოფადი არსება, საუკუნო ღმერთი, ღრმად არის ჩანერგილი ადამიანის სულში და ადამიანისთვის წარმოადგენს ისეთივე რეალობას, როგორც ის, რომ თვით ადამიანი არსებობს ქვეყნად, ან როგორც უტყუარია, რომ სახლი თავისთავად ვერ აშენდება და საათი ოსტატის გარეშე ვერ ივლის: საკმარისია, ნათელ ღამეს ველზე დადგე ვარსკვლავებით მოჭედილი ცის ქვეშ, და სული ღმერთზე ამეტყველდება. ამიტომ, არა მხოლოდ გამოცხადებისა და ღვთის განგებულების, არამედ თავად ღვთის არსებობის უარყოფამდე მისვლა შესაძლებელია არა სხვაგვარად, თუ არა განზრახ ან იძულებით. ამისათვის საჭიროა ჩახშობილ იქნეს საკუთარ თავში ღვთისადმი ბუნებრივი რწმენა – რწმენა, რომელიც დაცემულ სულებშიც კი რჩება (ფსალმ. 13; 1კორ. 1:14) (ყველაზე ხშირად კი გახრწნილი ცხოვრება ანიჭებს ადამიანს ასეთ ურწმუნოებას (იაკ. 2:19)). აქედან გამომდინარე, უღმერთოს ბრალი – საშინელია.

წმიდა წერილი არსად აიგივებს ღმერთს მის ქმნილებასთან, და სამყარო წარმოიშვა არა ღვთის არსებისგან, არამედ არაფრისგან, ღვთის ყოვლისშემძლე სიტყვით. ამრიგად, სხვა არის სამყარო, და სხვა – სამყაროსგან განსხვავებული და პიროვნული არსება ღმერთი: "ის არის ყოვლის უწინარესი, და ყველაფერი მისი მეოხებით დგას" (კოლ. 1:17), "ღმერთი, ყველაზე ამაღლებული და უკუნისამდე კურთხეული" (რომ. 9:5) (დეისტი მეტისმეტად აშორებს ღმერთს სამყაროს, ხოლო პანთეისტი უზომოდ უახლოებს). გარდა ამისა, ყოველივე არსებული ღმერთი ან ღვთაების განვითარება რომ ყოფილიყო, სამყაროში არ იქნებოდა ცვლილებები და ნაკლოვანებები, რამეთუ ღმერთი არასოდეს იცვლება და სრულყოფილია ყველა თავის თვისებაში, მთელ თავის ცხოვრებაში. ამასთანავე, ჩვენ ყოველდღე და ყოველ ნაბიჯზე ვხედავთ ცვლილებებს როგორც ჩვენს გარშემო მყოფ ბუნებაში, ისე საკუთარ თავში. ასეთ შემთხვევაში, გონიერ არსებათა ცოდვებიც კი ღმერთისთვის უნდა მიგვეწერა, რაც, ცხადია, უკიდურესი უგუნურება იქნებოდა.