უსჯულოება > უსჯულოების საიდუმლო
ღამის ძმები
გერმანიაში მასონთა არსებობის ისტორიული კვლევის ცდა
სარჩევი:
"კიოლნის ქარტია"
"ვაისჰაუპტის გერმანელ ილუმინატთა ორდენი"
"პირველი კლასი — მინერვალები"
"მასონური ხარისხები"
"მესამე კლასი — მისტერიები, ანუ შინაგანი ტაძარი; მცირე მისტერიები, ორივე შოტლანდიური ხარისხი. ილუმინატთა მოძღვრება შოტლანდიური ხარისხებიდან იწყება"
"მცირე რეგენტი"
"მეფე — თავისუფალი ქვისმთლელი"
"დანაშაულებრივი საქმის საზღაური"
"გერმანიაში მასონური გავლენის შედეგები"
მასონობაზე წერა რთული და უკიდურესად უმადური საქმეა. ის რთულია იმიტომ, რომ ორდენის წარმოშობას, საქმიანობასა და მიზნებს ისეთი წყვდიადი ფარავს, რომ ხშირად ხელის ცეცებით გვიწევს გზის გაკვლევა და ზოგჯერ სრულიად გაუმჭვირვალე სიბნელეშიც კი ხეტიალი. თავად მასონებისგან მომდინარე ყველა ცნობაც კი აშკარა, დაუფარავი სურვილით არის დაწერილი, რომ კიდევ უფრო გასქელდეს ის წყვდიადი, რომელიც ისედაც ფარავს მათ. ამ სურვილს ისინი არც "პროფანების" წინაშე მალავენ, როგორც ისინი უწოდებენ ადამიანებს, რომლებიც "მასონობის ნათლით არ არიან განათლებულნი". მათი წიგნები, რომლებიც "ერისკაცებისთვის", ანუ "პროფანებისთვის", არის დაწერილი, უმეტესწილად შემდეგი სიტყვებით იწყება: "ეს წიგნი, თავისთავად ცხადია, შეიცავს მხოლოდ იმას, რაც მასონური წრეებიდან არამასონურ საზოგადოებამდე შეიძლება აღწევდეს".
მწერლებს, რომელთაც სურთ, კაცობრიობის სასიკეთოდ, გააფრთხილონ თავიანთი მოყვასნი და იხსნან ისინი იმ ადამიანთა მეტად დამღუპველი გავლენისგან, რომლებიც მხოლოდ ღამით იკრიბებიან, თითქოს დღის სინათლის ეშინიათო, არ ძალუძთ გაერკვნენ იმ წინააღმდეგობათა, სიცრუისა და მოტყუების უზარმაზარ მასაში, რომლითაც ისინი, ვისაც სამართლიანად უნდა ეწოდოს "ღამის ძმები", სამმაგი ჯავშნით იფარავენ თავს.
პირველი და ყველაზე ბუნებრივი კითხვა: "საიდან წარმოიშვა მასონობა და დიდი ხანია თუ არა, რაც ის არსებობს?" — თითქმის ყველა ავტორის მიერ სხვადასხვაგვარად წყდება.
ვერც მეორე და ბუნებრივ კითხვაზე: "რისთვის დაარსდა ეს ორდენი?" — ვპოულობთ დადებით პასუხს. ვის სასარგებლოდ მოქმედებს იგი? ის კი დაჟინებით მოქმედებს საუკუნეების განმავლობაში და თავის დამანგრეველ მიზნებს მისდევს; ზოგჯერ ღიად მოქმედებს, როგორც ჩვენს დროში საფრანგეთსა და პორტუგალიაში, მაგრამ უმეტესწილად თითქმის გაუმჭვირვალე საიდუმლოების წყვდიადში იმალება.
არსებობს ორი ვარაუდი: ან მასონობა ინგლისის საქმეა, რომელსაც სურს, ყველა სხვა ხალხი ანარქიამდე მიიყვანოს, რათა მსოფლიო ბატონობა ხელში ჩაიგდოს, ან ის იუდეველებმა შექმნეს იმავე მიზნის მისაღწევად. ინგლისის განსაკუთრებული როლის დამტკიცება მასონობის გავრცელებაში ისტორიულად ადვილია, რადგან მთელ მსოფლიოში ყველა ლოჟის დამაარსებლები ყოველთვის ინგლისელები იყვნენ.
იუდეველთა გავლენის ისტორიულად მიკვლევა ჯერჯერობით შეუძლებელია. მისი არსებობის დამტკიცება ფაქტებით ძალიან რთულია. ამის დამტკიცება მხოლოდ ლოგიკური მსჯელობით არის შესაძლებელი. უკვე ორ ათასწლეულზე მეტია, რაც ისინი დედამიწის ზურგზე არიან მიმოფანტულნი; ხშირად დევნილნი, შეუვალნი და შურისმაძიებელნი, არიელი ხალხების მოძულენი, იუდეველები, რომლებიც საიდუმლოდ მოქმედებას არიან შეჩვეულნი, თუნდაც თვითგადარჩენის გრძნობიდან გამომდინარე, ყოველთვის მსოფლიო ბატონობაზე ოცნებობდნენ. ამის მიღწევა მათ მხოლოდ მაშინ შეუძლიათ, როდესაც ქრისტიანული ცივილიზაციის ყველა საფუძველი დაინგრევა. ამისათვის კი საჭიროა დაუნდობელი ომი გამოუცხადონ ქრისტიანობას, მონარქიულ წყობას, ოჯახურ საწყისსა და საკუთრების უფლებას, ანუ გააკეთონ ის, რასაც მასონობა აკეთებს.
მაგრამ საქმე მხოლოდ ამ ორ საკითხს არ ეხება; თითქმის ყველაფერი, რაც თავისუფალ ქვისმთლელებს შეეხება, გაურკვეველი რჩება. საეჭვოა, ორდენის ისტორიკოსთაგან თუნდაც ერთმა, რომელიც თავად არ მიეკუთვნება მას, დარწმუნებით შეძლოს თქმა, რომ მან ზუსტად და უშეცდომოდ აღწერა მასონურ ორდენში ამა თუ იმ ხარისხში მიღების მთელი რიტუალი, ანუ წესი. საქმე ის არის, რომ რიტუალის აღწერისას ის უნდა დაეყრდნოს მასონურ ფსევდოგამჟღავნებებს, მაშინ როიდესაც საფრანგეთში "ღამის ძმებთან" მიმართებით უკვე ჩამოყალიბდა აფორიზმი: "ლაპარაკობ, მაშასადამე, იტყუები!"
თავისუფალ ქვისმთლელთა შესახებ დაწერილ თხზულებათაგან, ჩემი ღრმა რწმენით, ყველაზე მეტად სანდო ის ნაშრომებია, რომლებიც კათოლიკე მღვდლებს ან მათთან დაახლოებულ ადამიანებს ეკუთვნით. იმ იშვიათ შემთხვევებში, როდესაც თავიანთ ცდომილებებში სინანული აღეძვრებათ და ჭეშმარიტებას შეიცნობენ, მონანული მასონები სიკვდილის წინ სრულ სინანულს გამოთქვამენ და თავიანთ სულიერ მოძღვარს მთელ სიმართლეს ეუბნებიან. მათი სიკვდილის შემდეგ მოძღვარს, თავისი სულიერი შვილების სახელების გაუმჟღავნებლად, არა მხოლოდ აქვს უფლება, არამედ ვალდებულებაც კი გააჩნია, სხვა ქრისტიანებს მოუთხროს მათი სიკვდილისწინა აღსარების შესახებ, რათა იხსნას მათი სულები იმ დაღუპვისგან და იმ ჭეშმარიტად დემონური მარწუხებისგან, რომლებშიც მრავალი წინდაუხედავი ადამიანი ექცევა, როდესაც ორდენში შედის: ზოგჯერ ცარიელი და ამაო ცნობისმოყვარეობის გამო, ზოგჯერ პატივმოყვარეობის გამო, ზოგჯერ კი უბრალოდ კომერციული გათვლებით, რადგან "ძმების" მიერ ერთმანეთის მხარდაჭერა ყველასთვის ცნობილია.
ჩემი ამოცანის ფარგლებში არ შედის არც ორდენის წარმოშობის შესწავლა და არც მისი შინაგანი წეს-წყობილების აღწერა. აქ მე მსურს მხოლოდ დავამტკიცო, რომ:
1. ღამის ძმები — ყოველგვარი ქრისტიანული სარწმუნოების, განსაკუთრებით კი ჩვენი საღვთო მხსნელის პიროვნების, გამძვინვარებული მტრები არიან;2. ისინი ყოველგვარ მონარქიულ მმართველობასა და, საერთოდ, ყოველგვარ სახელმწიფოებრიობას მტრობენ;3. ისინი ოჯახის საწყისის წინააღმდეგ გამოდიან;4. ისინი კერძო საკუთრების ინსტიტუტის ჯიუტი მდევნელები არიან, გარდა, რა თქმა უნდა, საკუთარი პირადი ქონებისა.
ზემოხსენებული მიზნების მისაღწევად ისინი სამი საშუალებით მოქმედებენ, კერძოდ: მზაკვრობით, ძალადობითა და ღალატით.
აბრა, რომლის საშუალებითაც ისინი გულუბრყვილო ადამიანებს თვალს უბრმავებენ, ასევე სამი სიტყვისგან შედგება: "თავისუფლება, თანასწორობა და ძმობა".
ამას ემატება: "სიყვარული კაცობრიობისადმი, ქველმოქმედება და ზნეობრივი განათლება".
ზემოთ ვთქვი, რომ ჩემი ამოცანა უმადურია. ის უმადურია იმიტომ, რომ ჩემს სიტყვებს ცოტა თუ დაიჯერებს. ჩვენი საზოგადოების უმეტესობამ ან საერთოდ არაფერი იცის თავისუფალ ქვისმთლელთა ორდენის არსებობის შესახებ და ამიტომ მხოლოდ მხრებს იჩეჩავს, როდესაც "ღამის ძმებზე" საუბრობენ, რადგან მათ ან საერთოდ არარსებულად მიიჩნევს, ან ფიქრობს, რომ ისინი სრულიად უვნებელი, მეოცნებე უცნაურობები არიან. ჩემს თანამოქალაქეთა მეორე, საბედნიეროდ, ჯერ კიდევ მცირერიცხოვანმა ნაწილმა მათ შესახებ ჩემზე გაცილებით მეტი იცის, მაგრამ, საშინელი ფიცით შეკრულმა, არა მხოლოდ უნდა დაიდუმოს, არამედ ჯიუტადაც უნდა უარყოს სიმართლე.
პრესა, გარდა უკიდურესად მემარჯვენე გამოცემებისა, დუმილით უვლის გვერდს ანტიმასონური შინაარსის ყოველ წიგნსა თუ ბროშურას ან ცდილობს მისი ავტორის დაცინვას. პრესას არც კი სურს მიანიშნოს ორდენის არსებობაზე — არა მხოლოდ ჩვენთან, სადაც მას ჯერ კიდევ დამალვა და თავისთვის უფრო ხელსაყრელი კანონების მოლოდინი უწევს, არამედ დასავლეთ ევროპაში, ამერიკაში, აზიასა და ავსტრალიაშიც კი. იქ მასონური ლოჟები დაუბრკოლებლად განთავსებულნი არიან საკუთარ შენობებში, რომელთა ფასადებზე უზარმაზარი წარწერებია გამოფენილი: "ფრანკ-მასონური ლოჟა" (ამა და ამ სახელწოდების).
მასონობის ისტორიის კვლევის ამ ნაწილობრივი ცდისთვის გერმანია შემთხვევით არ ამირჩევია. ის ჩვენი უახლოესი მეზობელია. ამიტომ ასეთმა მოვლენამ, რომელიც კეთილმოწყობით სანიმუშო ქვეყანაში ვითარდება, გარდაუვლად უნდა ჰპოვოს ასახვა ჩვენთანაც და, თითქმის უეჭველია, უკვე ჰპოვა კიდეც.
მართალია, რუსეთში მასონობის გავლენა ამ მოკლე ნარკვევის ნაწილად არ უნდა იქცეს და არც ვაპირებ მასზე საუბარს, მაგრამ მაინც იმედი მაქვს, რომ მკითხველი დაფიქრდება. ის გაეცნობა "ღამის ძმების" მოქმედებებსა და მაგალითებს, რომლებიც, ავტორის შეფასებით, ყოველთვის დამანგრეველია ეკლესიისთვის, სახელმწიფოსთვის, ოჯახისა და საკუთრების უფლებისთვის. ეს ყველაფერი მხოლოდ გერმანიაში ხდება, სადაც ისინი ჯერ ისე ღიად არ მოქმედებენ, როგორც საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში. მკითხველი, ვფიქრობ, დაფიქრდება იმაზეც, რაც ბოლო წლებში ჩვენთანაც ხდება.
გერმანიაში მასონობა უკვე ახლოს არის თავისი სანუკვარი მიზნის განხორციელებასთან. მივადევნოთ თვალი მის მოქმედებებს 1535 წლიდან ჩვენს დრომდე.
კიოლნის ქარტია
მასონობის ყველაზე ცნობილი მწერლების მოწმობით, გერმანიაში პირველი მასონური ლოჟა 1737 წელს ჰამბურგში დაარსდა. ეს მოხდა ინგლისის აღმოსავლეთის დიდი ოსტატის, ლორდ სტრატმორის, თანხმობით, რომელმაც "თერთმეტ გერმანელ დიდებულსა და კეთილ ძმას ამ ქალაქში ლოჟის დაარსების ნება დართო ((Smitt: "Katechismus der Freimaurerei", S. 58; Clavel: "Histoire pittoresque de la Franc-Maҫonnerie", Paris, 1844, p. 120; Финдель: "История франк масонства", Петербург, 1872 г., Часть 1-ая, ст. 214)".
ამ ფაქტის სისწორეში ეჭვი არავის შეჰქონდა. ყველას მტკიცედ სჯეროდა, რომ ზემოხსენებულ წლამდე გერმანიაში მასონობა არ არსებობდა, გარდა, შესაძლოა, ცალკეული მასონებისა, რომლებიც ინგლისში გაწევრიანდნენ ორდენში. თუმცა ისინი ერთეულ გამონაკლისებს წარმოადგენდნენ და, ვიმეორებ, ყველა დარწმუნებული იყო, რომ 1737 წლამდე გერმანიაში მასონობა არ არსებობდა.
წარმოიდგინეთ, როგორი გაოცება დაეუფლათ არა მხოლოდ "პროფანებს", არამედ თავად ღამის ძმებსაც, როდესაც 1818 წელს, თითქოს ახლახან, უღრუბლო მასონურ ცაზე მეხის გავარდნის მსგავსად, მოულოდნელად გამოჩნდა გერმანულად თარგმნილი და საყოველთაო ყურადღებისთვის გამოქვეყნებული ე. წ. კიოლნის ქარტია. თავდაპირველად დაბნეული ძმები იძულებულნი გახდნენ მისი ნამდვილობა ეღიარებინათ, რადგან ამ დოკუმენტის სანდოობა არავითარ ეჭვს არ იწვევდა. ისეთი ცნობილი მასონი მწერლები, როგორებიც იყვნენ "ძმები" ჰელდმანი, შტიგლიცი, გრაველი, ბრეტშნაიდერი, ფატჩერინი და მრავალი სხვა, მორჩილად ხრიდნენ თავებს ამ "ფაქტის" წინაშე (Heldmann: «Die drei altesten geschichtlichen Denkmale der deutschen Freimaurer – Bruderschaft. Aarau 1819. S. 305. – «Gegen ihreEchtheit mochte sich wohl kaum ein gegrundeter Zweifel erheben lassen, – ihre ganze Tendenz spricht fur sie» ("მისი ნამდვილობის შესახებ, ალბათ, ძნელად თუ შეიძლებოდა რაიმე საფუძვლიანი ეჭვის გამოთქმა — დოკუმენტის მთელი შინაარსობრივი მიმართულება მის ნამდვილობაზე მეტყველებს")).
თუმცა, პირველი შეშფოთებისგან გონს მოსულმა მასონებმა ამ დოკუმენტის ნამდვილობის გასაჩივრება დაიწყეს. ახლა კი ცდილობენ, ქარტიის არსებობის შესახებ საერთოდ გაჩუმდნენ და თავს იმით იმშვიდებენ: "იქნებ, დაივიწყონ..." მაგრამ ყველას, ვინც მასონობის საკითხს თუნდაც ზედაპირულად იკვლევს, არ შეუძლია დაივიწყოს ისეთი დოკუმენტის არსებობა, რომელიც აშკარად და უტყუარად ამხელს ღამის ორდენის მთელ მზაკვრობას.
გარდა ამისა, კიოლნის ქარტია თავისუფალი ქვისმთლელების ანტიქრისტიანული და ანტისახელმწიფოებრივი მიმართულების მეტად ნათელი დასტურია. ეს მიმართულება უკვე მრავალი საუკუნეა არსებობს და მისი შედეგები დღეს იმდენად აშკარად გამოვლინდა საფრანგეთსა და პორტუგალიაში (სხვა ქვეყნებს რომ თავი დავანებოთ), რომ ამ ძველი დოკუმენტის მიმართ ვერც ერთი ისტორიკოსი ვერ დარჩება გულგრილი. შესაძლოა, ის ერთადერთი სინათლის სხივი იყოს, რომელიც ორდენის გარშემო არსებულ იდუმალ წყვდიადს ოდნავ მაინც გაანათებს. ამიტომ მასზე უფრო ვრცლად შეჩერება ჩვენც მოგვიწევს.
მისი აღმოჩენის ისტორია ასეთია (უფრო ვრცელი ინფორმაციისთვის იხილე: Eckert: "Die Mysterien der Heidenkirche". Schaffhausen 1860. S. 307 bis 422.).
1818 წელს ჰააგაში, მთავარი მასონური ლოჟის არქივში, აღმოაჩინეს ძველი სიგელი, რომელიც შეიცავდა 1535 წლის 24 ივნისს კიოლნში გამართული თავისუფალი ქვისმთლელების კონვენტის დადგენილებებს. ამ დოკუმენტის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, საჭიროდ მიმაჩნია, დაწვრილებით აღვწერო მისი აღმოჩენის მთელი ისტორია.
ძმა ტელლუნგ ფონ კურტარი, კიოლნის ქარტიის წარსულზე საუბრისას, აღნიშნავს, რომ თავდაპირველად იგი ამსტერდამის ლოჟის, "ჰატ ვრედეჰალ" ("hat Vredehall"), არქივში ინახებოდა. ეს ლოჟა 1519 წლიდან 1601 წლამდე არსებობდა, შემდეგ კი დაიხურა. თუმცა, მისმა ოთხმა ცოცხლად დარჩენილმა წევრმა 1647 წელს მოახერხა ლოჟის აღდგენა, ოღონდ უკვე არა ამსტერდამში, არამედ ჰააგაში, სახელწოდებით "ფრედერიკს ვრედეჰალ" ("Fredericks Vredehall").
ძველი ლოჟიდან ახალში გადატანილ ნივთებს შორის იყო მოყვითალო სპილენძით მოჭედილი პატარა ზარდახშა, რომელსაც სამი საკეტი და სამი ბეჭედი ჰქონდა; სამივე სრულიად დაუზიანებლად იყო შემონახული.
ზარდახშაში აღმოაჩინეს:
1. ლოჟა "ჰატ ვრედეჰალ"-ის დაარსების აქტები, დათარიღებული 1519 წლის 8 მარტით და შედგენილი ინგლისურ ენაზე, რადგან ეს ლოჟა ინგლისელებმა დააარსეს და ინგლისის დიდ აღმოსავლეთს ექვემდებარებოდა;2. ყველა ძმის სია 1519 წლიდან 1601 წლამდე;
3. ზემოხსენებული კიოლნის ქარტია.
ყოველივე ეს დასტურდება ლოჟა "ფრიდრიჰ ვრედეჰალ"-ის პირველი სხდომის ოქმით, რომელიც 1637 წლის 29 იანვარს გაიმართა. ეს ოქმი და ზემოხსენებული სამი აღმოჩენილი დოკუმენტი ლოჟის არქივში დედნების სახით იყო დაცული.
1816 წელს ნიდერლანდების ყველა ლოჟის დიდოსტატად აირჩიეს მეფის მეორე ვაჟი, პრინცი ვილჰელმ ფრიდრიხ კარლი. კიოლნის ქარტიით დაინტერესებულმა პრინცმა ის შესასწავლად და შესამოწმებლად მეცნიერთა სპეციალისტებს გადასცა. ქარტიიდან გადაიღეს ფაქსიმილეები, თარგმნეს გერმანულად, დაბეჭდეს როგორც ლათინურ, ისე გერმანულ ენებზე და 1818 წელს ეგზემპლარები ნიდერლანდების სამეფოს ყველა ლოჟას დაუგზავნეს.
1835 წელს, ქარტიის 300 წლისთავის აღსანიშნავად, მედალი მოჭრეს (Numotheca Numistatica Latomorum. 1 Heft. N. 4. von Zacharias. Dresden. 1840).
მედლის წინა მხარეს, კიდის გასწვრივ, გამოსახულია 19 ვარსკვლავი, კონვენტის წევრთა რაოდენობის შესაბამისად. შუაში კი ლათინურად ამოტვიფრულია წარწერა:
"1535 წელს კიოლნში გამართული თავისუფალ ქვისმთლელ ძმათა კრების პატივსაცემად მადლიერ ნიდერლანდელ ძმებს, რომლებიც თავიანთ სამშობლოში აღდგენილი ორდენის საიუბილეო (300 წლისთავის) დღესასწაულს აღნიშნავენ. 1835 წელი" (Conuentum fratrum liberum cementarum Colonia Agrippinae anno 1535 habitum grati celebrant fratres neerlandici ordinis in patria sua restaurati festum seculare agentes. Anno 1835)
მედლის უკანა მხარის შუაგულში გამოსახულია სამკუთხედი, რომლისკენაც მედლის კიდიდან სხივებია მიმართული. სამკუთხედის გვერდებზე ლათინურად წერია: "კიოლნელი ძმების დოკუმენტი, 1535 წლის 24 ივნისი" (Charta fratrum coloniae agrippinae die 24 junii 1535).
სამკუთხედის შიგნით კი იმავე ენაზე ამოტვიფრულია: "ჩვენი მოქმედებების პრინციპები ორ შემდეგ წესში გამოიხატება: გიყვარდეს და პატივი ეცი ყველა ადამიანს, როგორც ძმასა და მოყვასს; ღმერთს მიაგე ის, რაც ღმერთს ეკუთვნის, ხოლო იმპერატორს — ის, რაც იმპერატორს ეკუთვნის" (Principia nostrorum actuum hisce duobus praeceptis enuntiantur: omnes homines veluti fratres et propinquos ama et dilige: deo quod dei, imperatori quod imperatoris est tribuito.)
ქარტია შემდეგი სიტყვებით იწყება (კიოლნის ქარტიის პუნქტები ვთარგმნე ეკერტის (Eckert) მიხედვით):
"ყოვლისშემძლე ღმერთის უმეტესი დიდებისთვის. ჩვენ, წმინდა იოანესადმი მიძღვნილი პატივსაცემი საზოგადოების უფლებამოსილი ოსტატები, ანუ თავისუფალი ორდენის ძმები "ქვისმთლელები", ლონდონში, ედინბურგში, ვენაში, ამსტერდამში, პარიზში, ლიონში, ფრანკფურტში, ჰამბურგში, ანტვერპენში, როტერდამში, მადრიდში, ვენეციაში, გენტში, კენიგსბერგში, ბრიუსელში, დანციგში, მაგდებურგში, ფაბირაინში (ბრემენში) და აგრიპინულ ქალაქში (კიოლნში) დაარსებული ლოჟების ან ქოხების (tabernaculorum) თავმჯდომარეები, ქვემოთ მითითებულ წელს, თვესა და დღეს შევიკრიბეთ ქალაქ კიოლნის კაპიტულში. კრებას თავმჯდომარეობდა ჩვენი პატივსაცემი ძმის, ამ ქალაქში დაარსებული ლოჟის წევრის, უაღრესად განსწავლული, ბრძენი და წინდახედული კაცი. მას ამ საქმის გაძღოლა ერთსულოვანი არჩევით ვთხოვეთ. ამ დადგენილებით, რომელიც ყველა ზემოხსენებულ ლოჟას უნდა დაეგზავნოს, ვამცნობთ როგორც ამჟამინდელ, ისე მომავალ თანამოძმეებს..."
აქ პირველად ვხვდებით თავისუფალ ქვისმთლელთა "ორდენის" ცნებას, რაც გულისხმობს ისეთი ორგანიზაციის არსებობის აღიარებას, რომლის შესახებაც არსად მოიპოვება უფრო ადრინდელი ცნობები.
არ მსურს, მკითხველი ამ ვრცელი, მრავალი საკითხის მომცველი ქარტიის სრული თარგმანით დავტვირთო. ამიტომ მხოლოდ მის ყველაზე საინტერესო ადგილებს მოვიყვან და შევეცდები განვიხილო ისინი. ზემოთ მოყვანილი შესავლის შემდეგ დოკუმენტის ავტორები სიტყვასიტყვით შემდეგს წერენ:
"რადგან შევიტყვეთ, რომ ამჟამინდელ მძიმე დროში (რეფორმაციის ეპოქაში), ადამიანებს შორის გაუგებრობებისა და უთანხმოებების გამო, ჩვენს ზემოხსენებულ საზოგადოებასა და ორდენში "თავისუფალი ქვისმთლელები, ანუ წმინდა იოანეს ძმები" ჩაწერილ ყველა ძმას სხვადასხვა ინტრიგას, შეხედულებასა და მზაკვრობას მიაწერენ და ბრალად სდებენ — ზოგს ფარულს, ზოგს კი უკვე გამჟღავნებულს, — რაც, მიუხედავად ამისა, სრულიად უცხოა არა მხოლოდ ყველა ჩვენგანისთვის, არამედ ჩვენი კავშირის არსის, მიზნისა და მოძღვრებისთვისაც..."
ეს სიტყვები საყურადღებოა იმით, რომ ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში ორდენი უნდობლობას იწვევდა მის გარშემო მყოფ ეგრეთ წოდებულ "ერისკაცებსა" თუ "პროფანებში", რომლებიც შეშფოთებით უყურებდნენ იმ იდუმალებას, რომლითაც "ღამის ძმები" იყვნენ მოცულნი და რომელიც მათთვის, ერისკაცებისთვის, არაფერ კარგს არ მოასწავებდა.
ქარტიის შემდგენლები ცდილობენ, გაფანტონ ეს უნდობლობა და შიში. ამისათვის ისინი ასოებით აღნიშნულ 12 პუნქტში გადმოსცემენ თავიანთი წარმოშობის ისტორიასა და მოძღვრების არსს. ზოგიერთი პუნქტი განსაკუთრებით საგულისხმოა, რადგან თავისუფალი ქვისმთლელების წარმოშობასა და დოგმატიკას გარკვეულწილად ნათელს ჰფენს, თუმცა ეს სინათლე ძალიან სუსტია.
პუნქტ A-ში ვკითხულობთ:
"წმინდა იოანესადმი აღთქმით შეკავშირებულ თავისუფალ ქვისმთლელ ძმათა საზოგადოება, ანუ ორდენი, არც ტამპლიერებისგან (ტემპლიერებისგან) მომდინარეობს, არც რომელიმე სასულიერო თუ საერო ორდენისგან და არც ერთ მათგანთან არანაირი კავშირი არა აქვს. ის გაცილებით ძველია პალესტინასა და საბერძნეთში არსებული ყველა რაინდული ორდენისა, რადგან რომის იმპერიაში არსებობდა გაცილებით ადრე, ვიდრე ჯვაროსნული ლაშქრობები დაიწყებოდა და ვიდრე ზემოხსენებული ორდენები პალესტინაში გადავიდოდნენ. უეჭველად უძველესი წარმოშობის სხვადასხვა ხელნაწერის წყალობით, ჩვენ დანამდვილებით ვიცით, რომ ჩვენი საზოგადოება იმ დროიდან იღებს სათავეს, როდესაც ბერძნულ მოძღვრებაში, ზნეობის შესახებ წარმოშობილი სხვადასხვა სექტის გავლენით, ჭეშმარიტებისა და მისი წმინდა გადმოცემის არსის მცოდნე მცირერიცხოვანი განდობილნი ბრბოს სარწმუნოებრივ მოძღვრებას ჩამოშორდნენ".
განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცევს ბოლო წინადადების ბუნდოვანება.
რა ხელნაწერ დოკუმენტებზეა საუბარი?
სად ინახებოდა ისინი?
რატომ არ შეიძლება მათი მკაფიოდ და გარკვევით დასახელება?
რომელ საუკუნეს განეკუთვნება ისინი?
ვის მიერ არის დაწერილი?
მაგრამ სწორედ ამაშია საქმე: "ღამის ძმები" ყოველთვის ცდილობენ, ღამის ბურუსით შეიმოსონ...
გარდა ამისა, უნებლიეთ იბადება კითხვა: რატომ არის საუბარი მხოლოდ ბერძნულ ეკლესიასა და ამ ქვეყანაში წარმოშობილ სექტებზე? ხოლო ის, რომ აქ ქრისტიანობა იგულისხმება, ეჭვს არ იწვევს, რადგან იმავე პუნქტში ვკითხულობთ:
"იმ დროს სწავლული და განათლებული კაცები, ჭეშმარიტი ქრისტიანები, რომელთაც წარმართული ცდომილებებით არ შეუბღალავთ თავი..."
ამრიგად, საუბარია ქრისტეს მიმდევრებსა და ბერძნულ ქრისტიანულ ეკლესიაზე. ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ეკლესია ერთიანი და საყოველთაო იყო, ხოლო რომის, ანტიოქიის, იერუსალიმის, კართაგენის ეკლესიები მხოლოდ მის ნაწილებს წარმოადგენდნენ, რომლებიც სავსებით თანასწორუფლებიანნი იყვნენ. მრავალი ერესიც სწორედ ამ ეკლესიებში წარმოიშვა.
ძნელი დასაჯერებელია, რომ მელანქტონსა და ადმირალ კოლინზს, რომლებმაც, როგორც ქვემოთ ვნახავთ, სხვებთან ერთად ხელი მოაწერეს კიოლნის ქარტიას, რომის ეკლესიის დაზოგვა სურდათ. ამიტომ მხოლოდ ორი ვარაუდი რჩება: ან ქარტიის შემდგენლები სრულიად არ იცნობდნენ ეკლესიის ისტორიას, რაც ნაკლებად სავარაუდოა, ანდა აქ საქმე გვაქვს იმ განზრახ ბუნდოვანებასთან, რომელიც მასონური თხზულებებისთვის არის დამახასიათებელი.
ასევე შეუძლებელია, ყურადღება არ შევაჩეროთ ერთ უცნაურ განცხადებაზე, რომლის თანახმადაც, "სწავლული და განათლებული კაცები, რომელთაც წარმართული ცდომილებებით არ შეუბღალავთ თავი, ქრისტიანები..." ერეტიკულ მოძღვრებათა წინააღმდეგ გამოსვლისას ამ ქრისტიანებმა, იმის ნაცვლად, რომ კიდევ უფრო მჭიდროდ შეერთებოდნენ კათოლიკე (საყოველთაო - "აპოკ." რედ.) და სამოციქულო ეკლესიას, ამ უკანასკნელისგან განდგომა და საკუთარი საიდუმლო ეკლესიის ჩამოყალიბება არჩიეს. ხოლო თუ თავისუფალი ქვისმთლელები სექტებში გულისხმობენ საყოველთაო ეკლესიის მოძღვრებას, რომელიც, მათი აზრით, წარმართული გავლენებით იყო შერყვნილი, მაშინ თავად ეკლესიისგან განდგომით ისინი ერეტიკოსებად იქცნენ.
ასო C-თი აღნიშნული პუნქტი მთელი ქარტიის ყველაზე ღირსშესანიშნავი ადგილია, რადგან მასში მკაფიოდ და გარკვევით არის აღიარებული ფაქტი, რომლის არსებობის გარეშეც მასონობას არა მხოლოდ თავისი დაუმარცხებელი სიცოცხლისუნარიანობა და ძალა არ ექნებოდა, არამედ იგი დიდი ხნის წინათაც განადგურდებოდა, ხოლო მის შესახებ ხსოვნაც ძველი დროის იმ ბნელ გადმოცემათა რიგს შეუერთდებოდა, რომლებშიც ძნელია ერთმანეთისგან განასხვაო ბალღამი და ზღაპარი.
პუნქტ D-ში (1) ნათქვამია:
"ორდენის მასწავლებლებსა და ოსტატებს შორის, რომლებიც მათემატიკას, ასტრონომიასა და სხვა მეცნიერებებს სწავლობდნენ, მთელ მსოფლიოში ორდენის გავრცელების შემდეგაც გრძელდებოდა აზრთა გაცვლა მოძღვრებისა და ნათლის შესახებ (ცხადია, იგულისხმება მასონური "მოძღვრება და ნათელი"). ამისთვის მათ თავიანთი წრიდან დაიწყეს ერთი ოსტატის არჩევა — მათ შორის ყველაზე ღირსეულისა, რომელსაც უზენაეს ოსტატად, ანუ პატრიარქად მიიჩნევდნენ. მისი არსებობის შესახებ მხოლოდ რჩეულმა ოსტატებმა იცოდნენ (ე. ი. სხვადასხვა ლოჟის ოსტატთა დიდმა ნაწილმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა). ისინი მას მთელი ჩვენი ორდენის ხილულ და უხილავ წინამძღოლად და მეთაურად მიიჩნევდნენ. დღესაც, ჩვენი კონვენტის შემდეგ, უხუცესი ოსტატი, ანუ პატრიარქი, თუმცა ცოტამ იცის მისი არსებობის შესახებ, მაინც არსებობს.
ყოველივე ეს წინასწარ გავითვალისწინეთ და ერთმანეთს შევუდარეთ პერგამენტზე დაწერილი უძველესი დოკუმენტები და მათ შემდგომ შედგენილი თავად ორდენის ქარტიები. აგრეთვე, ჩვენი პატრიარქის ნებართვით, ყველაზე წმინდა (?) დოკუმენტები, რომლებიც მას თავმჯდომარეობის მოვალეობის შესასრულებლად აქვს მინდობილი და ასევე მისი მემკვიდრის პატიოსნებასაც მიენდობა. ამის შემდეგ, ჩვენი განსწავლული პატრიარქის თანხმობით, დავადგინეთ და ვბრძანეთ..."
______________________
1. შენიშვნა: ამ პუნქტში საუბარია ორდენის უმაღლეს ხელმძღვანელზე — პატრიარქზე, მის არჩევასა და მისი არსებობის საიდუმლოდ შენარჩუნებაზე. რუსულ ტექსტში პუნქტი აღნიშნულია ასო Г-თი, რომელიც რუსული ანბანის მეოთხე ასოა. ლათინური და ფრანგული ანბანების თანმიმდევრობით მას შეესაბამება D.
ამ პუნქტში საუბარია ორდენის უმაღლეს ხელმძღვანელზე, პატრიარქზე, რომლის არსებობაც საიდუმლოდ იყო დაცული. რუსულ ტექსტში პუნქტი აღნიშნულია ასო Г-თი, რომელიც რუსული ანბანის მეოთხე ასოა. ლათინური და ფრანგული ანბანების თანმიმდევრობით მას შეესაბამება D ხოლო ფრანგულ ვერსიაში შესაბამისი მონაკვეთი მე-3 პუნქტშია მოთავსებული. ლათინური ორიგინალის შემოწმების გარეშე თავდაპირველი აღნიშვნის დადგენა შეუძლებელია. ქარტიის ტექსტი გავრცელებული ცნობების თანახმად ლათინურ ენაზე იყო შედგენილი. – "აპოკ." რედ.
______________________
ამას შემდეგ მოსდევს სხვა პუნქტები. ზოგიერთ მათგანს მოგვიანებით კვლავ დავუბრუნდებით. ამჯერად მხოლოდ იმას აღვნიშნავ, რომ მასონური პატრიარქის თანამდებობა მემკვიდრეობით გადადის, თუმცა არა ამ სიტყვის ჩვეულებრივი მნიშვნელობით, ანუ მამისგან შვილს, არამედ შემდეგი წესით: პატრიარქს "ოსტატთა წრიდან ირჩევენ" და იგი აუცილებლად "მათ შორის ყველაზე ღირსეული" უნდა იყოს.
მემკვიდრეობის ამგვარი წესი გამორიცხავს პატრიარქად სუსტ, განუვითარებელ ან ავადმყოფი ადამიანის არჩევის შესაძლებლობას, რადგან ასეთი პირი უვარგისი იქნებოდა "ღამის ძმების" ხილული და, განსაკუთრებით, უხილავი ორდენის ერთპიროვნული და საიდუმლო მართვისთვის. ამრიგად, როგორც თავად ორდენი აღიარებს, უკვე 1535 წელს მას პატრიარქი მართავდა, რომელიც საიდუმლო მმართველობას წარმოადგენდა.
ოთხ საუკუნეზე მეტი დროა გასული და აი, რას ვკითხულობთ ერთი რუსი მასონის, ალექსანდრე დმიტრის ძე ფილოსოფოვის ხელნაწერში. მან საკუთარი სურვილით დატოვა ორდენი და 1873 წელს გარდაიცვალა. როგორც ჩანს, ეს ხელნაწერი 1862-1863 წლების პოლონეთის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ არის შედგენილი. ბატონმა ფილოსოფოვმა იგი დასაბეჭდად კი არა, მხოლოდ თავისი მეგობრისთვის, ტვერის გუბერნიის მემამულისა და საიდუმლო მრჩევლის, ოსიპ ანტონის ძე პრჟესლავსკისთვის დაწერა. ამ უკანასკნელმა ხელნაწერი სიცოცხლის ბოლომდე საიდუმლოდ შეინახა. მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გადაწყვიტა მისმა ვაჟმა, რუსი ხალხი "ღამის ძმების" ხრიკებისა და დამღუპველი გავლენისგან დაეცვა და ეს ჩვენთვის, დიდი რუსებისთვის, ყოველმხრივ ღრმად დამრიგებლური დოკუმენტი გამოექვეყნებინა (См. «Разоблачение великой тайны франк масонов». Из бумаг покойного О. А. Пржеславского. Москва, Русская печатня. 1909 г. Стр. 42).
აი, რას წერს ფილოსოფოვი:
"ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ შინაგანი მასონობის ფარგლებში, მისი უმაღლესი საქმიანობის გარდა, არსებობს კიდევ რაღაც განსაკუთრებული საიდუმლო, რომელიც შვიდი ბეჭდით არის დაცული. ეს საბედისწერო საიდუმლო, მასონობის უზენაესი უხილავი წინამძღოლისა და მეთაურის შეხედულებისამებრ, მხოლოდ უმაღლესი რანგის და ყველაზე სანდო ადეპტთა მეტად ვიწრო წრეს ეცხადება".
დრეზდენელი ადვოკატი ეკერტი მასონების შესახებ თავის სხვა ნაშრომში გამოთქვამს ვარაუდს, რომ იმ ოსტატთა რიცხვი, რომლებმაც იციან ასეთი უხილავი მეთაურის არსებობის შესახებ და პირადადაც იცნობენ მას, სამიდან თხუთმეტამდე მერყეობს (Е. Е. Eckert: Magazin der Beweisfurung fur verurtheilung des Freimaurer-ordens "I Band 33 Schaffhausen", 1857).
აბატი დეშანი თავისუფალ ქვისმთლელთა შესახებ თავის უმთავრეს ნაშრომში კადოშის რაინდად კურთხევის რიტუალის ნაწილს მოიხმობს (შოტლანდიური რიტუალის 30-ე ხარისხი) და წერს, რომ სკამის ოსტატი, ანუ ლოჟის თავმჯდომარე, სხვა სიტყვებთან ერთად, ახლად კურთხეულ კადოშის რაინდს ასე მიმართავს: "იმ დიდებული ცოდნისთვის, რომელსაც თქვენ გადმოგცემთ, მხოლოდ ჩვენი ხელმძღვანელების — იმ სახელგანთქმული უცნობების — კეთილგანწყობას უნდა ვუმადლოდეთ, რომლებიც გვმართავენ" (N. Deschamps t. I p. 86. Les sociétés secrètes et la société: "Avignon 1881").
მრავლობითმა რიცხვმა მკითხველი არ უნდა გააკვირვოს. "ღამის ძმები" არასოდეს საუბრობენ ნათლად და გარკვევით.
ამრიგად, თავად მასონობის აღიარებით, იგი სახელმწიფოა სახელმწიფოში. ეჭვს არ უნდა იწვევდეს, რომ ყოველი თავისუფალი ქვისმთლელი თავის ხელმწიფეს უღალატებს, მაგრამ ორდენის ერთგული დარჩება, თუ გავითვალისწინებთ იმ ფიცის შინაარსს, რომლის დადებაც მასონობაში ახლად შესულმა პროფანმა უნდა იკისროს. ჩემი სიტყვების დასადასტურებლად ეს ფიცი მთლიანად, ყოველგვარი გამოტოვების გარეშე მომყავს (Пржеславский. "Разоблачение великой тайны франк масонов", стр. 39–40, Москва, 1909 г.):
"ვფიცავ სამყაროთა შემოქმედის სახელით, რომ არასოდეს და არავის გავუმჟღავნებ, თუ ორდენისგან ამის ბრძანება არ მექნება, ფრანკმასონობის საიდუმლოებებს, ნიშნებს, შეხებებს, სიტყვებს, მოძღვრებებსა და წეს-ჩვეულებებს, და მათ შესახებ მარადიულ დუმილს შევინარჩუნებ.
ვპირდები და ვფიცავ, რომ არაფერში ვუღალატებ მას — არც კალმით, არც ნიშნით, არც სიტყვით და არც სხეულის მოძრაობით. ასევე, არავის გადავცემ მის შესახებ ცნობებს არც ზეპირი თხრობისთვის, არც წერილობით, არც დასაბეჭდად და არც რაიმე სხვა გამოსახულების სახით. არასოდეს გავამხელ იმას, რაც უკვე ცნობილია ჩემთვის და რაც შესაძლოა მომავალში მენდოს.
თუ ამ ფიცს არ შევასრულებ, თანახმა ვარ, შემდეგი სასჯელი დამეკისროს: გავარვარებული რკინით დამიწვან და დამიფერფლონ ბაგეები; მომკვეთონ ხელი; პირიდან ამომგლიჯონ ენა; ყელი გამომჭრან; ჩემი გვამი ახალი ძმის კურთხევის დროს ლოჟის შუაგულში ჩამოკიდონ, როგორც წყევლისა და ზარდამცემი შიშის საგანი; შემდეგ დაწვან იგი და ფერფლი ქარს გაატანონ, რათა დედამიწაზე მოღალატის არც კვალი დარჩეს და არც ხსოვნა".
ეს კი ცარიელი მუქარა არ არის: დღეს, ცხადია, ამ სიტყვებს პირდაპირი მნიშვნელობით აღარ ასრულებენ, მაგრამ ორდენის მოღალატე მასონი ჩვენს დროშიც ვერ გადაურჩება სასჯელს.
შემდეგ ფილოსოფოვი უკვე საკუთარი სახელით განაგრძობს:
"მოდით, დავაკვირდეთ, რამდენი სიფრთხილე და იურიდიული სიზუსტისკენ სწრაფვა ჩანს აქ. ახლა, საღი აზრის სახელით, ნება მომეცით, ყველას ვკითხო: ნუთუ ჩვეულებრივი ქველმოქმედება შეიძლება იმდენად უჩვეულო რამეს მოიცავდეს, რომ იძულებული იყოს, თავი ამგვარი ფიცებით შემოიზღუდოს? ან იქნებ 1789 წელს ხმელეთის სამ მილიონი მასონი, რომლებიც, "ძმა" ტორის მოწმობით, სხვადასხვა სახელწოდების 3 717 ლოჟასა და კაპიტულს შეადგენდნენ, მხოლოდ მისტიკოსები იყვნენ, რომლებიც ფილოსოფიურ ქვას ეძებდნენ ალქიმიური და არა პოლიტიკური მნიშვნელობით?"
დავუბრუნდეთ კიოლნის ქარტიას.
მკვლევრის ყურადღებას არ შეიძლება არ მიიპყროს D ასოთი აღნიშნულმა პუნქტმა, რომელიც C პუნქტს მოსდევს.
ამ პუნქტში განმარტებულია, რომ:
"ორდენის მართვა და ფარული ნათლის სხივების გადაცემა იმ ძმებისა და ორდენის გარეთ მყოფი პროფანებისთვის, რომლებიც ორდენს არ ეკუთვნიან, ჩვენს ოსტატებზეა დამოკიდებული. მათ უნდა იზრუნონ იმაზე, რომ უმაღლეს ხარისხებში მყოფმა ძმებმაც კი არაფერი მოიმოქმედონ ორდენის ჭეშმარიტი საფუძვლების წინააღმდეგ. სწორედ მათ ეკისრებათ ორდენის დაცვა, შენარჩუნება და მისი ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა. ამ მოვალეობებს ისინი უნდა ასრულებდნენ და ამისთვის მზად უნდა იყვნენ, საჭიროების შემთხვევაში, გაიღონ არა მხოლოდ მთელი თავიანთი ქონება, არამედ საკუთარი სიცოცხლეც".
ამ პუნქტზე უნდა შევჩერდეთ, რადგან იგი მრავალმხრივ საყურადღებოა და მასონობის სულისა და შინაგანი წესრიგის გასაგებად ბევრ რამეს გვასწავლის.
ნახსენები ოსტატები, ცხადია, ყველა მასონური ლოჟის ოსტატები ვერ იქნებოდნენ, რადგან მათი რიცხვი იმდენად დიდი იქნებოდა, რომ "ფარული ნათლის გადაცემის" საიდუმლოს შენარჩუნება შეუძლებელი გახდებოდა. მასონობაში, როგორც ყოველთვის, აქაც ბუნდოვანებასა და სიტყვებით თამაშს ვხვდებით.
"ლოჟის ოსტატობა" გარეგანი, იოანიტური, ანუ ე. წ. ლურჯი მასონობის მესამე ხარისხია. მაგრამ როგორ შეეძლოთ ამ ოსტატებს უმაღლეს ხარისხებზე მეთვალყურეობა, როდესაც მათ წარმოდგენაც კი არ ჰქონდათ ამ ხარისხების არსებობის შესახებ?
მასონური ავტორის, ბერაჟის, მტკიცებით, ლურჯი მასონობა ჯერ კიდევ 1330 წელს პალესტინაში დააარსა გოტფრიდ ბუიონელმა (Berage: «Les plus secrets mystères des hauts-grades de la maҫonnerie dévoilés A. Jerusalem 1767. P. 8,9, de la préface). მაშინ ორდენი უკვე შვიდი ხარისხისგან შედგებოდა. ეს ვითომდა დიდი ხუროთმოძღვრის მიბაძვით იყო განპირობებული, რომელმაც, თითქოსდა, სამყარო ექვსი კი არა, შვიდი დღის განმავლობაში შექმნა; გარდა ამისა, სოლომონის ტაძრის მშენებლობაც შვიდ წელს გრძელდებოდა.
ძნელია იმის თქმა, სწორად წერს თუ არა ზემოხსენებული ავტორი, მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, ქარტიის შედგენის დროს უმაღლესი ხარისხები უკვე არსებობდა: თუ მათზე საუბარია, ესე იგი, არსებობდა უმდაბლესი ხარისხებიც. ხოლო რადგან ქარტიის ხელმომწერები სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლები იყვნენ, დასაშვებია ვივარაუდოთ, რომ ჯერ კიდევ 1535 წელს ევროპაში ლოჟების საკმაოდ დიდი რაოდენობა არსებობდა.
ვალდებულება, ორდენის სასარგებლოდ და მის სადიდებლად, არა მხოლოდ მთელი ქონების, არამედ საკუთარი სიცოცხლის გაღებისა, თავისთავად ისეთი ვალდებულებაა, რომლის აღებაც მხოლოდ იმ ადამიანებს შეუძლიათ, ვისთვისაც თვით ორდენის არსებობა სიცოცხლისა თუ სიკვდილის საკითხს წარმოადგენს. ამიტომ დასაშვებია ვივარაუდოთ, რომ ნახსენები "უმაღლესი ხარისხების ოსტატები" მასონობაში ცნობილ ყველა ხარისხზე მაღლა დგანან და საიდუმლო პატრიარქის საიდუმლო საბჭოს შეადგენენ. ამ საბჭოს შემადგენლობის დადგენა ჯერჯერობით ვერავინ შეძლო, მაშინ როდესაც მხოლოდ მისი წევრების ვინაობის გამჟღავნებას შეეძლო ქრისტიანი ხალხების გადარჩენა იმ აშკარა საფრთხისგან, რომელიც მათ საბოლოო დაღუპვით ემუქრება.
ამავე პუნქტიდან ჩანს აგრეთვე, რომ:
"ოსტატები უნდა აკვირდებოდნენ, რათა უმაღლეს ხარისხებში მყოფმა ძმებმაც კი არაფერი მოიმოქმედონ ორდენის ჭეშმარიტი საფუძვლების წინააღმდეგ".
ამ სიტყვებთან დაკავშირებით უკვე მოყვანილი მსჯელობის გარდა, რომელიც "ხარისხებს მიღმა" მდგომი ძმების არსებობას ეხებოდა, ეს დებულება თითქოს თავად ორდენში ჯაშუშობასაც აკანონებს. მაგრამ როგორ უნდა აკონტროლებდნენ უმდაბლესი ხარისხის წევრები მათზე მაღლა მდგომებს, რომელთა შესახებაც არაფერი იციან? ეს ერთ-ერთია იმ გამოცანათაგან, რომლებსაც მასონობაში ასე ხშირად ვხვდებით.
Z პუნქტში ნათქვამია:
"მართალია, მოყვასისთვის ქველმოქმედების გაწევისას ყურადღებას არ ვაქცევთ არც მის რელიგიას და არც ეროვნებას, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, დღემდე საჭიროდ და უფრო უსაფრთხოდ მიგვაჩნია, ჩვენს ორდენში მივიღოთ მხოლოდ ისინი, ვინც პროფანთა საზოგადოებაში თავს ქრისტიანული რელიგიის მიმდევრად აღიარებს".
აქაც კვლავ იჩენს თავს "ღამის ძმების" მზაკვრობა. "დაე, ქრისტიანებად მიგვიჩნიონ", — ამბობდნენ ისინი XVI საუკუნეში, როდესაც დასავლეთ ევროპაში ქრისტიანობის აღმსარებლობაზე უარის თქმა მართლაც სახიფათო იყო. თუმცა XVIII საუკუნეში ლოჟები უკვე ღიად იღებდნენ მოსეს რჯულის მიმდევრებსაც, რადგან ფილოსოფოსების გავლენით ეს უკვე უსაფრთხო გახდა.
მსგავსი არაგულწრფელობით, რომელიც ირონიას ესაზღვრება, არის გამსჭვალული მომდევნო, N პუნქტიც. მასში ნათქვამია, რომ ყოველი მასონის უცილობელი მოვალეობაა, რომელსაც საზეიმო ფიცი ამტკიცებს (თუმცა ეს ფიცი ორდენის წიგნებში რატომღაც ვერ მოიძებნა), ერთგულება შეინარჩუნოს ყველა კანონიერი საერო ხელისუფლების მიმართ და მათდამი სრული მორჩილება გამოიჩინოს...
როგორც ჩანს, ქარტიის შემდგენლებს საკუთარი პატრიარქის არსებობა დაავიწყდათ, რადგან ზოგჯერ შეიძლება უკიდურესად ძნელი აღმოჩნდეს ორი მბრძანებლის — ერთის, რომელიც აშკარაა, და მეორის, რომელიც საიდუმლოა — ერთგულად და კეთილსინდისიერად მსახურება.
ამ პუნქტთან დაკავშირებით ეკერტი შენიშნავს, რომ გარეგან ორდენში, ანუ იოანიტურ, იგივე ლურჯ მასონობაში, ძმურ ტრაპეზებზე დადგენილი წესის თანახმად, მონარქის სადღეგრძელოს სვამენ, ხოლო შინაგან ორდენში, ანუ ე. წ. წითელ მასონობაში, ეს სადღეგრძელო გამოტოვებულია (Eckert: Der Freimaurer Orden in seine wahre Bedeutung. Dresden 1852. S. 58).
I პუნქტში ნათქვამია:
"დანარჩენი სამყაროსგან განდგომასა და იმ საიდუმლოებებს, რომლებითაც ჩვენს საქმიანობას ვფარავთ, მხოლოდ ერთი მიზანი აქვს: სიკეთე თავმოუწონებლად ვაკეთოთ და ჩვენს განზრახვებს შეუფერხებლად მივცეთ საშუალება, ბოლომდე განხორციელდეს".
ჩვეულებრივ, ფართომასშტაბიანი ქველმოქმედების განსახორციელებლად საიდუმლოება საჭირო არ არის. მთელ ორდენს არ შეუძლია მხოლოდ მცირე მასშტაბის, ფარული ქველმოქმედებით იყოს დაკავებული. დიდ საავადმყოფოს ან უზარმაზარ თავშესაფარს ვერ დამალავ. ამასთან, მასონები თავიანთ საქველმოქმედო დაწესებულებებს სულაც არ მალავენ; პირიქით, მიდრეკილნი არიან, თითოეული მათგანის მნიშვნელობა გაზვიადონ (Br. Doc: Smit: «Katechismus der Freimaurerei». Leipzig 1899. S. 111–113). ამიტომ ამ პუნქტის პირველი ნაწილი თავისთავად კარგავს საფუძველს.
რჩება ფრაზის მეორე ნაწილი — სიტყვები: "ჩვენს განზრახვებს ბოლომდე მივცეთ განხორციელების საშუალება". არ შეიძლება ამ სიტყვებმა ადამიანის სულში სრულიად ბუნებრივი შეშფოთება და ეჭვი არ აღძრან.
კეთილ განზრახვასა და კეთილ მიზანს შვიდი ბეჭდით არ კეტავენ, ხოლო კიოლნის ქარტიის დებულებები დღემდე ცოცხალია. ნუთუ კიდევ საჭიროა, მაგალითების მოტანა?
K პუნქტი:
"ჩვენ ყოველწლიურად აღვნიშნავთ ქრისტეს წინამორბედისა და ჩვენი ორდენის მფარველის, წმინდა იოანეს ხსენების დღეს".
L პუნქტი:
"ეს და სხვა მსგავსი დღესასწაულები, რომელთა აღნიშვნაც ძმათა შეკრებაზე ნიშნების, სიტყვებისა თუ სხვა საშუალებებით ხდება, სრულიად განსხვავდება საეკლესიო წეს-ჩვეულებებისგან".
ამრიგად, "ღამის ძმებმა" თავიანთ მფარველად აირჩიეს იოანე ნათლისმცემელი, ძველი აღთქმის უკანასკნელი წინასწარმეტყველი, და ამით თითქოს ხაზი გაუსვეს ახალი აღთქმისგან და ქრისტესგან სრულ გაუცხოებას. თუმცა ის ფაქტი, რომ ძველი აღთქმის ყველა წინასწარმეტყველიდან მათ არჩევანი სწორედ იოანე წინამორბედზე შეჩერდა კვლავ ადასტურებს მათ დახვეწილ მზაკვრობასა და განსაკუთრებულ სიფრთხილეს. იოანეს შესახებ მხოლოდ სახარებაშია საუბარი, მაგრამ ბევრმა არ იცის, რომ სწორედ მასთან მთავრდება ბიბლიურ წინასწარმეტყველთა ძველი რიგი. იგი ქრისტეს წინამორბედია და ამის წყალობით თავისუფალ ქვისმთლელთა ორდენს ქრისტიანობის უარყოფაში ვეღარავინ დაადანაშაულებს...
L პუნქტი ბუნდოვანი სიტყვებითაა დაწერილი და მიანიშნებს, რომ თავისუფალ ქვისმთლელებს შესაძლოა საკუთარი ღვთისმსახურებაც ჰქონდეთ. იოანე ნათლისმცემლისა და "სხვა დღესასწაულების" ხსენების აღნიშვნის "ნიშნებსა" და "სიტყვებზე", აგრეთვე რაიმე სხვა წესზე გაკეთებული ამ მინიშნებებიდან, ვერაფერს გავიგებთ ნათლად და გარკვევით. მხოლოდ ერთი ფრაზაა გასაგები: "მასონთა ღვთისმსახურება სრულიად განსხვავდება საეკლესიო ღვთისმსახურებისგან".
ეს კიოლნის ქარტიაში პირველი გაუფრთხილებელი განცხადებაა, რადგან იგი გვაძლევს საფუძველს, მასონები იმაში დავაეჭვოთ, რაშიც მათ მრავალი დასავლელი ანტიმასონი მწერალი ადანაშაულებს. მაგრამ რადგან ეს ბრალდება უმძიმესი ხასიათისაა, ხოლო მისი განხილვა ჩემი კვლევის ფარგლებს სცილდება, მასზე ვრცლად აღარ შევჩერდები.
ქარტია N პუნქტით მთავრდება. ის მთლიანად მომყავს:
"რადგან ჩვენს საზოგადოებას ერთი, მსოფლიო მასშტაბით მოქმედი მეთაური მართავს, ხოლო მის შემადგენლობაში შემავალი სხვადასხვა დიდი საძმო (ე. ი. დიდი აღმოსავლეთები) სხვადასხვა დიდოსტატის ხელმძღვანელობით იმართება, ცალკეული სახელმწიფოების მდგომარეობისა და საჭიროებების შესაბამისად, აუცილებელია მათ შორის ერთიანობის შენარჩუნება. ისინი ხომ მთელი დედამიწის ზურგზე არიან გაფანტულნი, მაგრამ მაინც ერთი და იმავე სხეულის ცალკეულ ნაწილებს შეადგენენ. ამიტომ არაფერი შეიძლება იყოს იმაზე უფრო აუცილებელი, ვიდრე ჩვენი საზოგადოების წარმომადგენელთა პირადი და წერილობითი ურთიერთობა, რადგან ისინი ყველგან ერთმანეთის მსგავსნი არიან (ერთნაირად მოაზროვნენი) და ორდენის მოძღვრებას იზიარებენ.
ამ მიზნით, წინამდებარე ქარტია, რომელიც ჩვენი საზოგადოების არსსა და ხასიათს ადასტურებს, დაეგზავნება ჩვენი ორდენის ყველა ამჟამად არსებულ კოლეგიას. ამის დასადასტურებლად ხელი მოვაწერეთ და ჩვენი ხელმოწერებით დავამოწმეთ ამ დოკუმენტის ზუსტად ანალოგიური, სრულიად იდენტური შინაარსის მქონე 19 დედანი. ისინიც იმავე წესით შედგა და გაიცა კელნში, რაინზე, 1535 წლის 24 ივნისს, იმ წელთაღრიცხვის მიხედვით, რომელსაც ქრისტიანულს უწოდებენ".
მოჰყვება სრული სახელებით შესრულებული ხელმოწერები: ჰარტმანუსი — კარლტონი — იო ბრუსი — ფრ. ფ. უპნა — კორნელის ბანინგი — დე კოლინი — ვირიე — იოჰან შრედერი — ჰოფმანი (1536) — იაკობ პრეპოზიტუსი — ა. ნობელი — იგნაციუს დელა ტორე — დორია — იაკობ უტენჰოვე — ფალკი — ნიკოლას ვუ ნოოტი — ფილიპ მელანქტონი — გიუსენი — ვორმერ აბელი (Harmannus – Carlton – Jo. Bruce – Fr. v. Upna – Cornelis Banning – De Colligny – Virieux – Iohan Schroder – Hofman 1536 – Iacobus Prapositus – A. Nobel – Ignatius della Torre – Doria – Jacob Uttehove – Falk – Niklaes vu Noot – Phillipus Melanchton – Huyssen – Worms Abel).
სანამ ქარტიაზე ხელმომწერ პირებზე ვისაუბრებ, არ შემიძლია არ შევჩერდე მის ამ უკანასკნელ პუნქტზე. აქ ყურადღებას იპყრობს შემდეგი გარემოება:
1) კიდევ ერთხელ არის ხაზგასმული მსოფლიო მასშტაბით მოქმედი ერთი მეთაურის არსებობა და ისიც, რომ "ღამის ძმების" უზარმაზარ რაოდენობასთან შედარებით, მასთან უშუალო ურთიერთობა პირთა მხოლოდ მცირე წრეს აქვს.
2) განსახილველი დოკუმენტის დასკვნითი სიტყვებია: "იმ წელთაღრიცხვის მიხედვით, რომელსაც ქრისტიანულს უწოდებენ".
საყოველთაოდ ცნობილია, რომ მასონები თავიანთ წელთაღრიცხვას სამყაროს შექმნიდან ითვლიან, მაგრამ გამოთქმა "წელთაღრიცხვა, რომელსაც ქრისტიანულს უწოდებენ" აშკარა უპატივცემობას გამოხატავს ქრისტეს მიმართ, რაც თითქმის სიძულვილს უტოლდება.
ახლა განვიხილოთ, კონკრეტულად ვინ მოაწერა ხელი ქარტიას. სამი ხელმომწერის შემთხვევაში ეს უპატივცემობა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს და სრულიად მოულოდნელ პერსპექტივებს გვიხსნის.
მასონი მწერალი ფეტჩერინი (Fetscherin: «Schrift uber die Kolner Urkunde». Bern 1838. S. 12), რომელიც კიოლნის ქარტიის ნამდვილობას სავსებით აღიარებს, განმარტავს, რომ:
- ჰარტმანუსი კიოლნის წარმომადგენელი იყო;
- კარლტონი — ლონდონის;
- ბრუსი — ედინბურგის;
- უპნა — ვენის;
- ბანინგი — ამსტერდამის;
- კოლინი — პარიზის;
- ვირიე — ლიონის;
- შრედერი — მაინის ფრანკფურტის;
- ჰოფმანი — ჰამბურგის;
- პრეპოზიტუსი — ანტვერპენის;
- ნობელი — როტერდამის;
- დელა ტორე — მადრიდის;
- დორია — ვენეციის;
- უტენჰოვე — გენტის;
- ფალკი — კენიგსბერგის;
- ვუ ნოოტი — ბრიუსელის;
- მელანქტონი — დანციგის;
- გიუსენი — მიდელბურგის;
- აბელი — ბრემენის წარმომადგენლები იყვნენ.
ეროვნების მიხედვით მათი დაჯგუფებისას ასეთ სურათს მივიღებთ...
ქვეყანა (ხელმომწერთა რაოდენობა):
იტალია (1)საფრანგეთი (2)ესპანეთი (3)ნიდერლანდები (6)შოტლანდია (1)გერმანია (7)ინგლისი (1)სულ (19)
ამრიგად, ანტიქრისტიანული და ანტისახელმწიფოებრივი მოძღვრების გავრცელებაში პირველობა გერმანიასა და მის მეზობელ ნიდერლანდებს ეკუთვნით. გეოგრაფიული სიახლოვისა და საერთო სავაჭრო ინტერესების გარდა, იმ დროს ეს ორი სახელმწიფო პოლიტიკურადაც იყო დაკავშირებული ერთმანეთთან: ორივე ერთი მმართველის, კარლ V-ის (მეფობდა 1518-1556 წლებში) სკიპტრის ქვეშ იმყოფებოდა. ამიტომ მათ ერთმანეთზე მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და რელიგიური გავლენა უნდა ჰქონოდათ.
კიოლნის ქარტიის ცხრამეტ ხელმომწერს შორის სამი სრულიად ცნობილი ისტორიული პიროვნებაა. შევჩერდეთ მათ ზნეობრივ სახეზე.
ჰარტმანუსი ჰერმან ფონ ვიდია, კიოლნის მთავარეპისკოპოსი, რომელმაც მთელი თავისი ძალისხმევა მოახმარა იმას, რომ თავისი სამწყსო ლუთერანობაზე მოექცია.
კოლინი, რომელსაც ჩვეულებრივ ადმირალ დე კოლინიუსის სახელით მოიხსენიებენ, საფრანგეთში ჰუგენოტთა მეთაური იყო.
ბოლოს, ფილიპ მელანქტონი ყველასათვის ცნობილი ლუთერის მეგობარი, მისი თანამოღვაწე და მასთან ყველაზე დაახლოებული პიროვნება გახლდათ.
ამრიგად, რეფორმაციის სამი ყველაზე ცნობილი მოღვაწე ქრისტეს უარმყოფელი ყოფილა. ამის შემდეგ უცნაურად ჟღერს სახელწოდება "ევანგელური ეკლესია", რომლის დარქმევაც ასე უყვართ ვიტენბერგელი ბერის მიმდევრებს, რომლებმაც რატომღაც წმინდა სახარებაზე განსაკუთრებული მონოპოლია მიითვისეს.
კიოლნის ქარტიის შეჯამებისას მისგან შემდეგი დასკვნები გამომდინარეობს:
1) "ღამის ძმები" გერმანიაში უკვე 1535 წელს იყვნენ გავრცელებულნი და მოქმედებდნენ მის უმნიშვნელოვანეს ქალაქებში, მათი პოლიტიკური თუ სავაჭრო მნიშვნელობის შესაბამისად. ვენა, კენიგსბერგი და კიოლნი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ პოლიტიკურ სფეროში, ხოლო დანციგი, მაინის ფრანკფურტი, ბრემენი და ჰამბურგი — ქვეყნის დანარჩენ ნაწილთან სავაჭრო ურთიერთობებში.
2) მასონები თავიანთ კანონიერ მმართველებს კი არ ემორჩილებოდნენ, არამედ საიდუმლო პატრიარქს და, ამდენად, წარმოადგენდნენ სახელმწიფოს სახელმწიფოში.
3) საიდუმლო პატრიარქის, ანუ მეფისადმი მორჩილება უპირობო და შეუზღუდავი იყო. ამიტომ, თუ გარემოებები ამას მოითხოვდა, მათთვის აშკარა მმართველების ღალატი სავალდებულო ხდებოდა.
4) მხოლოდ "სამყაროს დიდ ხუროთმოძღვარს" სცემდნენ თაყვანს და არც ერთ ქრისტიანულ ეკლესიას არ აღიარებდნენ — არა მხოლოდ რომის კათოლიკურს, არამედ ლუთერანულსაც, მისი ყველა განშტოებით. ისინი ქრისტეს მოძღვრების, მისი ზნეობრივი მცნებებისა და დადგენილებების აშკარა მტრებად გვევლინებოდნენ.
5) მასონთა კოსმოპოლიტური მიმართულება და მათი ქედმაღლური დამოკიდებულება თვით გამოთქმისადმი "სამშობლოს სიყვარული", რომელიც მათ ახლა პრინციპად აქციეს, უკვე მაშინ, 1535 წელსაც არსებობდა, თუმცა ჯერ მხოლოდ ჩანასახოვანი სახით. ეს F პუნქტში ჩანს შემდეგ სიტყვებში: "ჩვენ ყურადღებას არ ვაქცევთ არც მათ რელიგიას და არც მათ ეროვნებას".
იმის დამტკიცებას, რომ "ღამის ძმებმა" კიოლნის ქარტიის დებულებები შეასრულეს და დღემდე განაგრძობენ მათ შესრულებას, ამ გამოკვლევის მომდევნო თავებში შევეცდები.
თავად კიოლნის ქარტია კი მათ მზაკვრობას ამხელს: კაცობრიობას წინ ძალადობა და ღალატი ელოდება.
გაგრძელება იქნება.
მასალა ითარგმნა და მომზადდა საიტ "აპოკალიფსისის" რედ. მიერ. 2026 წ.
წყარო: https://azbyka.ru/otechnik/sekty/nochnye-bratja/#source