განმარტება - წმ. მოციქულ იოანე ღვთისმეტყველის აპოკალიფსისი. I_2 - აპოკალიფსისი

Перейти к контенту
აპოკალიფსისი > განმარტება
წმ. მოციქულ იოანე ღვთისმეტყველის აპოკალიფსისი

ისაგოგიური გამოკვლევა
იოანეს გამოცხადება
ავტორი: ვ. ვ. ჩეტირკინი. (1885–1948), მართლმადიდებელი ბიბლეისტი.

 
 
განყოფილება I
 

რეფორმაციიდან ჩვენს დრომდე
 
 
ერაზმი
 
ლუთერზე მცირედით ადრე აპოკალიფსისთან დაკავშირებით თავისი აზრი გამოთქვა ცნობილმა ერაზმმა (1467 - 1536 гг.). ის იმოწმებს ნეტ. იერონიმეს, კერძოდ, მის ცნობას, რომ აპოკალიფსისს არ შეიწყნარებენ ბერძნები, და წიგნს მძაფრად აკრიტიკებს, როგორც ნაწერმოებას, რომელიც არ გამოირჩევა სამოციქულო ღირსების ნიშნებით. ჯერ-ერთი, ერაზმს აცბუნებს ის ვითარება, რომ "ავტორი გამოცხადების დაწერისას საკუთარი სახელის დაწერაზე ზრუნავს: მე იოანე, მე იოანე, - თითქოსდა ვექსელს წერდეს, და არა წიგნს, - რაც არა თუ არ შეესაბამება სხვა მოციქულთა ჩვეულებას, არამედ კიდევ უფრო შეუსაბამოა საკუთარ ჩვეულებასთანაც კი, რადგან თავის სახარებაში, თუმც მისი საგანი არანაკლებ ამაღლებულია, ის არსად გვაძლევს საკუთარ სახელს, არამედ აღნიშნავს მას უმნიშვნელო მინიშნებებით; და პავლეც, როდესაც იძულებული იყო ელაპარაკა საკუთარ ხილვაზე (2 კორ. 12:2), მას ისე გვთავაზობს, თითქოსდა სხვა პირს ეკუთვნოდეს. რაოდენ ხშირად შემოჰყავს ჩვენს ავტორს ფრაზა: "მე იოანე ანგელოზებთან ყველაზე საიდუმლო საუბრების აღწერისას!"
 
შემდეგ, ერაზმი იმოწმებს მის მიერ დათვალიერებულ ხელნაწერებს, სადაც აპოკალიფსისის სათაურში იოანეს, როგორც მახარებლის სახელი არ აღინიშნება. ის ასევე ახსენებს დიდ განსხვავებას აპოკალიფსისის სტილსა და სახარების სტილს შორის, აღნიშნავს განსხვავებას იოანეს ეპისტოლესთან. თავის მსჯელობას ის ასე ამთავრებს: "მართალია, შეგვიძლია დავუშვათ, რომ გარკვეული შრომაა საჭირო წიგნის ზოგიერთი ადგილის ასახსნელად, რომელთაც თავს ესხმოდნენ იმ მიზეზით, რომ ისინი ერეტიკული შეფერილობისანი არიან, ვიტყვი, რომ ამ არგუმენტებს (ანუ ზემოთნახსენებთ) შეუძლიათ განმდრიკონ რწმენისგან, რომ წერილი ეკუთვნის მახარობელ იოანეს, გარნა მხოლოდ მთელი მსოფლიოს საერთო თანხმობა ან ეკლესიის განსაკუთრებული ავტორიტეტი თუ მომიწოდებდა განსხვავებული დასკვნისკენ; თუკი, უკიდურეს შემთხვევაში, ეკლესია, ამ წიგნის მოწონებით, ისურვებდა, რომ ის განხილულიყო, როგორც იოანე მახარობლის დაწერილი და ეღიარებინა მისი ღირსება სხვა კანონიკურ წიგნებთან ერთად. სინამდვილეში კი ვამჩნევ, რომ ძველი ღვთისმეტყველები ამ წიგნს ციტირებენ მხოლოდ ილუსტრაციისა და გამშვენებისთვის, ვიდრე რაიმე სერიოზული პოზიციის დასატასტურებლად. ძვირფასეულობებს შორისაც ხომ არის განსხვავება, და ერთი ხარისხის ოქრო უკეთესია და უფრო სუფთაა, ვიდრე სხვა ხარისხის. წმიდა საგნებშიც ზოგი უფრო წმიდაა, ვიდრე სხვები. სულიერი, როგორც პავლე ამბობს (1 კორ. 2:15), ყველაფერს განსჯის, მისი განსჯა კი არავის ძალუძს" (158).
 
 
კარლშტადტი. ლუთერი და სხვები
 
ერაზმის კრიტიკა, როგორც ვხედავთ, კვლავ იქიდან იწყება, რაც ჯერ კიდევ III ს-ში იყო გამოთქმული დიონისე ალექსანდრიელის მიერ. კარლშტადტი, რომელმაც 1520 წ. გამოსცა თხზულება "კანონიკურ წერილთა შესახებ", ახალი აღთქმის წიგნებთან დაკავშირებით რაღაც ახალს ამკვიდრებს: ის მათ, ხარისხისა და ავტორიტეტის მიხედვით, სამ კლასად ჰყოფს. პირველს განეკუთვნება 4 სახარება; მეორეს პავლეს 13 ეპისტოლე, პეტრეს 1 და იოანეს 1 ეპისტოლეები; ყველაზე ნაკლები ავტორიტეტის მქონე მესამე კლასს კი ის ახალაღთქმისეულ ἀντιλεγόμενα-ს განაკუთვნებს და მათ შორის არის აპოკალიფსისიც (159).
 
ერაზმის კრიტიკა, რომელიც უარყოფს მოციქულ იოანეს ავტორობას, ორჭოფულია აპოკალიფსისის ღირსებისადმი. კარლშტადტი მას უტოლებს ებრაულ აგიოგრაფებს (160). უფრო გაბედულია ლუთერის მსჯელობა იოანეს გამოცხადების წინასიტყვაობაში - 1522 წ. "იოანეს ამ წიგნთან დაკავშირებით, - წერს ის, - დაე ყოველმა თავისი აზრით იხელმძღვანელოს; დაე ნურავინ ნუ დაუკავშირდება ჩემს აზრს და მსჯელობას. მე ვამბობ იმას, რასაც ვგრძნობ. ჩემი აზრით, ამ წიგნში არაფერია ისეთი, რაც მიბიძგებდა ჩამეთვალა იგი სამოციქულო ან წინასწარმეტყველურ წიგნად. უპირველესი და მთავარი, მოციქულებს საქმე აქვთ არა ხილვებთან, არამედ წინასწარმეტყველებენ მკაფიო და განსაზღვრული სიტყვებით (claren und dürren Worten), როგორც აკეთებენ ამას პეტრე, პავლე, ქრისტე სახარებაში, რადგან მოციქულთა ღირსებას ეკადრება ქრისტეზე და მის საქმეზე ილაპარაკონ მკაფიოდ და არა სიმბოლოებითა და ხილვებით. ასევე არ არის არც ერთი წინასწარმეტყველი ძველ აღთქმაში, - ახალზე რომ არაფერი ვთქვათ, - რომელსაც საქმე ექნებოდა მხოლოდ ხილვებთან და სიმბოლოებთან, რასაც მე თითქმის ყველგან ვხედავ ეზრას მეოთხე წიგნში, - ცხადია, არა იმ აზრის სასარგებლოდ, რომ ის დაწერილია სულიწმიდით".
 
შემდეგ, ახსენებს რა აპოკალიპტიკოსის მიერ თავისი წიგნის გაძლიერებულ რეკომენდაციას, მუქარებს და აღთქმებს იმ ადამიანთა მიმართ, ვინც არ იცავენ ან იცავენ მის სიტყვებს (ეს ყველაფერი ძალიან აცბუნებს გერმანელ რეფორმატორს), ლუთერი აგრძელებს: "ასევე ბევრნი იყვნენ მამები, რომლებმაც ძველთაგანვე უარყვეს ეს წიგნი; და თუმც იერონიმე ამაღლებულად მსჯელობს და ამბობს, რომ ის ყოველგვარ ქებას აღემატება და შეიცავს იმდენ საიდუმლოს, რამდენ სიტყვასაც, მაინც ვერაფერს ამტკიცებს და, რა თქმა უნდა, თავისი ქების მრავალ ადგილას საკმაოდ შემწყნარებლურია. და ბოლოს, დაე ყოველმა იფიქქროს ის, რასაც საკუთარი ჭკუა (Geist) უკარნახებს. ჩემ გონებას არ შეუძლია შეურიგდეს ამ წიგნს (kann sich in das Buch nicht schicken), და ჩემთვის ეს მიზეზი საკმარისია, რათა მაღალი შეფასება არ მივცე მას, რადგან ის არ ასწავლის ქრისტეს და არც კი იცის იგი, რასაც უპირველესად უნდა იქმოდნენ მოციქულნი, როგორც უფალი ამბობს მოციქულთა საქმეებში: "იქნებით ჩემი მოწმენი იერუსალიმში, მთელს იუდეასა და სამარიაში, ქვეყნის კიდემდე" (საქმე 1:8). ამიტომაც მე ვრჩები იმ წიგნებთან, რომლებიც მკაფიოდ და სუფთად მელაპარაკებიან ქრისტეზე" (161).
 
1545 წ-ს იოანეს აპოკალიფსისის წინასიტყვაობაში ლუთერმა უკვე სხვა გამოხმაურება მოგვცა მის შესახებ. ამჯერად ის წერილში წინასწარმეტყველებას ჰპოვებს სამი ფორმით. პირველი, წინასწარმეტყველება გამოითქმის ნათელი სიტყვებით სიმბოლოების გარეშე, როგორც ამბობდნენ მოსე, დავითი და სხვა წინასწარმეტყველები და იუწყებოდნენ ქრისტეს შესახებ; ხოლო ქრისტე და მოციქულები ანტიქრისტესა (Endchrist) და ცრუმოძღვრებზე. წინასწარმეტყველებათა მეორე კატეგორიას განეკუთვნებიან ხატოვანი, სიმბოლური წინასწარმეტყველებანი, მაგრამ ისე, რომ მათ უერთდება განმარტება ზუსტი სიტყვებით. დასასრულს, მესამე კატეგორიაში ის ათავსებს წინასწარმეტყველებებს სიმბოლოებით სიტყვიერი განმარტებების გარეშე. მაგრამ ჯერ-ჯერობით ნაპოვნი არ არის ამ კატეგორიის წინასწარმეტყველების უეჭველი განმარტება, ის დაფარული და მუნჯი წინასწარმეტყველებაა (verborgene, stumme Weissagung) და არ მოაქვს ის ნაყოფი, რომელიც უნდა მისცეს ქრისტიანს.
 
"ასეაო, - აგრძელებს ლუთერი, - ამ წიგნთან (აპოკალიფსისთან) დაკავშირებითაც. მრავალი ცდილობდა (მის განმარტებას), მაგრამ დღემდე უეჭველი არაფერი მოუციათ, გამოგონებით კი მრავალი სისულელე გამოიგონეს. ამგვარი არასწორი განმარტებებისა და ამ წიგნის დაფარული აზრის შედეგად, ჩვენ ის დღემდე განზე გადავდეთ, მითუმეტეს, რომ ზოგიერთი ძველი მამაც მიიჩნევდა, რომ ის არ მიეკუთვნება მოციქულ იოანეს, როგორც ეს წერია საეკლესიო ისტორიის წიგნში, წიგნი მე-3, თ. 25 (ანუ ევსებისთან). ჩვენთვის ამგვარ ეჭვქვეშაა იგი დღემდე, თუმცა ამით არავის ეკრძალება მიიჩნიოს იგი მოციქულ იოანეს დაწერილად, ან ვისაც როგორც სურს" (162).
 
ლუთერის გამოხმაურება აპოკალიფსისზე გამოირჩევა უკიდურესი სუბიექტურობით. საერთოდ აპოკალიფსისის აღიარება ან უარყოფა მან ყოველი ადამიანის პიროვნულ გემოვნებას მიანდო. ჩვენ კი ვხედავთ, რომ შემდგომ პერიოდში დამოკიდებულება წმ. იოანეს აპოკალიფსისისადმი უფრო კეთილგანწყობისკენ გადაიწონა და ლუთერანული ეკლესია მიიდრიკა შვიდი ἀντιλεγόμενα-ს აღიარებისკენ, რომელთა შორისაც ირიცხებოდა აპოკალიფსისისც.
 
თეორია შვიდი ἀντιλεγόμενα-ს შესახებ განსაკუთრებით განვითარდა Chemnitz-თან († 1586 წ.), რომელიც ისტორიულ თვალსაზრისზე დგება და ახალი აღთქმის წიგნებს ორ კლასად ჰყოფს: პირველს ეკუთვნიან ისინი, რომლებსაც ეკლესია ყოველთვის აღიარებდა, ხოლო მეორეს ისინი, რომელთა მიმართებაშიც სხვადასხვა ადგილას ეჭვები არსებობდა" (163).
 
Brenz-ი († 1570 წ.) თავის Confessio Wurtembergica-ში (1551 წ.), როგორც ჩანს, იმავე აზრს მისდევს, მაგრამ მოგვიანებით - ვიურტემბერგის აღმსარებლობის აპოლოგიაში (1555 წ.) - ἀντιλεγόμενα-ს პირდაპირ აპოკრიფებს უწოდებს (164).
 
აპოკალიფსისის საწინააღმდეგო აზრი XVII ს-შიც ჩნდებოდა, თანაც მას ზოგჯერ განაკუთვნებდნენ აპოკრიფებს, და მხოლოდ იმის შემდეგ, რაც Joh. Gerhard-მა განასხვავა კანონიკური წერილი და libri canonici Novi Testamenti secondi ordinis, - განსხვავება სრულიად არაარსებითი, - ლუთერანულ ეკლესიაში დროებით ყოველგვარი კრიტიკა შეწყდა (165).
 
 
 
______________________
 
 
158. Westcott, General Survey of the History of the Canon of the N. T., p. 472–473.
 
159. Leipoldt, Geschichte des neutest. Kanons II, S. 108–109.
 
160. Westcott, General Survey, p. 485.
 
161. Luthers, Werke für das christliche Haus, herausgegeben v. Buchwald, Kawerau, Köstlin u. A., B. VII (Braunschweig 1892), S. 23–24.
 
162. Ibid., S. 22­­–23.
 
163. Leipoldt, Geschichte d. neutest. Kanons II, S. 127–129.
 
164. Ibid., S. 129­­–130.
 
165. Bousset, Die Offenbarung Johannis, S. 32.


გაგრძელება იქნება.


წყარო: Апокалипсис св. апостола Иоанна Богослова. Исагогическое исследование / В.В. Четыркин. - Петроград : Тип. М. Меркушева, 1916. - XVII, 514 с.

მასალა ითარგმნა საიტ "აპოკალიფსისის" რედ. მიერ. თბილისი. 2024 წ.
Назад к содержимому