აპოლოგეტიკა - ნეტ. ავგუსტინე. ღვთის ქალაქის შესახებ - აპოკალიფსისი

წიგნის ერთ-ერთი თემაა ბრძოლა მწვალებლობების წინააღმდეგ. ნეტარი ავგუსტინე ამართლებს რეპრესიულ ღონისძიებებს მწვალებლების მიმართ და იძულებით მოქცევას ქრისტიანობისკენ.

აპოლოგია შედგება ორი ნაწილისგან: აპოლოგეტური (წიგნები I-X) და სამოძღვრო (წიგნები XI-XXII). I-V წიგნებში უარყოფილია ცრურწმენული წარმოდგენები წარმართულ ღმერთებზე. VI-X წიგნებში წარმოებს პოლემიკა წარმართ ფილოსოფოსებთან მონოთეიზმისა და პოლითეიზმის, მკითხაობისა და წინასწარმეტყველებების, ანგელოზებისა და დემონების შესახებ და, ასევე, სხვა საკითხებზე. XI-XIV წიგნებში განხილულია, თუ როგორ წარმოიშვნენ ღვთის ქალაქი და მიწიერი ქალაქი. XV-XVIII წიგნებში განხილულია მათი ზრდა და განვითარება, ხოლო XIX-XXII წიგნებში – მათი საბოლოო დანიშნულება.

ნაწარმოები იწყება რომაული ჩვეულებებისა და წარმართული რელიგიურ-ფილოსოფიური წარმოდგენების კრიტიკით. ნეტარი ავგუსტინე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ წარმართული ღმერთები არ იყვნენ რომაელთა განსაკუთრებული მფარველები და საერთოდ არ ზრუნავდნენ ზნეობაზე. ცოდვის დასაბამად ის მიიჩნევს არა ხორცს, არამედ ბოროტ ნებას, რომელსაც სიამაყე უძღვის.

ნეტარი ავგუსტინე ამტკიცებს, რომ სახელმწიფო დაფუძნებულია სამართლიანობის იდეაზე, რომლის გარეშეც ის "ავაზაკთა ბრბოდ" იქცევა. პოლიტიკაში ის განარჩევს ტრიადას: ოჯახი – ქალაქი – სახელმწიფო. ადამიანთა შორის უთანხმოების მიზეზი ენათა განსხვავებულობაა.

ავტორი ავითარებს საკუთარ ისტორიოსოფიურ კონცეფციას: ისტორია წარმოადგენს კაცობრიობის პროგრესულ მოძრაობას, რომელიც შედგება ორი ქალაქ-სახელმწიფოსგან: ღვთის ქალაქისგან (ანგელოზები და ადამიანები, რომლებიც რჩეულნი არიან ღვთის მადლით) და ეშმაკის ქალაქისაგან (დემონები და მოუნანიებელი ცოდვილები). პირველთა ხვედრია "მარადიული მეფობა ღმერთთან ერთად", ხოლო მეორეთა – "ეშმაკთან ერთად მარადიული ტანჯვა". ღვთის ქალაქისა და ეშმაკის ქალაქის პირველი წარმომადგენლები დედამიწაზე არიან აბელი და კაენი.

კაცობრიობის ისტორიული ცხოვრების ექვსი პერიოდი (ადამიდან ნოემდე, წარღვნიდან აბრაამამდე, აბრაამიდან დავითამდე, დავითიდან ბაბილონის ტყვეობამდე, ტყვეობიდან ქრისტეს მოსვლამდე, ქრისტედან ქვეყნის აღსასრულამდე) შეესაბამება ქმნილების ექვს დღეს. მართალი ცხოვრების სათავეები მითითებულია ძველ აღთქმაში, ხოლო ქრისტეს გამოცხადებით ისინი თავმოყრილია ეკლესიაში, რომელიც იცავს მის აღთქმებს მთელი კაცობრიობისათვის. ნეტარი ავგუსტინე მკაცრად უარყოფს ქმნილების "თანამარადისობას" შემოქმედის მიმართ.

"ამ საუკუნის" განმავლობაში ღვთის ქალაქი და ეშმაკის ქალაქი ბოლომდე ერთმანეთისაგან განურჩეველია და შერეულად არსებობს. ისინი განირჩევიან და გაიყოფიან მხოლოდ საშინელი სამსჯავროს დღეს.

ნეტარი ავგუსტინეს თანახმად, ყველა სამეფო, მათ შორის რომის იმპერიაც, ღვთის განგებით იმართება (წიგნი V). ადამიანური ძალისხმევით შექმნილი სახელმწიფოები განწირულნი არიან დაღუპვისთვის. ხოლო უბედურებანი, რომლებიც ადამიანებს აწუხებთ, სასარგებლოა, რადგან მიუთითებენ, თუ სად უნდა ეძიოს ხსნა.

ნეტარი ავგუსტინე გმობს ქილიასტებს. ქრისტეს სამეფო არის თვით ახლანდელი ეკლესია. მკვდართა პირველი აღდგომა, რომელზეც ნათქვამია აპოკალიფსში, სხვა არაფერია თუ არა სულიერი აღდგომა (წიგნი XX).